Εθνική Οικονομία και Στρατηγική Ηγεσία Διαχείρισης Κρίσεων

Αγαπητέ αναγνώστη δεν θα σε κουράσουμε με αναλύσεις επί αναλύσεων. Με τόσες αναλύσεις που έχουν δημοσιευθεί από έγκριτους επιστήμονες και ο πλέον μη ενημερωμένος πολίτης θα έχει άποψη για τα λάθη στην Εθνική Οικονομία.  Όλοι πλέον έχουμε καταλάβει και εμπεδώσει τι εστί να έχεις δυνατή Οικονομία και τι εστί να υπάρχει Κρίση με όλα τα τραγικά συνεπακόλουθα όπως αύξηση ανεργίας, μείωση βιοτικού επιπέδου, αποκλεισμός από τις Διεθνής Αγορές και πολλά άλλα τα οποία δεν χρειάζεται να τα αναφέρουμε γιατί είναι χιλιοειπωμένα.

Ο Στόχος του συγκεκριμένου άρθρου είναι να δημιουργεί Κριτική Σκέψη. Αφετηρία της συγγραφής του συγκεκριμένου άρθρου ήταν ένας τίτλος στον Τύπο «Πως το Ισραήλ απέφυγε τις επιπτώσεις της Κρίσης». Ο τίτλος υποδηλεί ότι το Ισραήλ οργάνωσε και εκτέλεσε με επιτυχία στρατηγικό σχέδιο διαχείρισης κρίσεων. Εμείς είμαστε σε ύφεση εδώ και 4 χρόνια και ακόμα ψαχνόμαστε για το αν θα καταφέρουμε να πληρώσουμε τους μισθούς του κρατικού μισθολογίου για τους επόμενους μήνες. Στην γλώσσα του Μάνατζμεντ και της Διοικητικής Επιστήμης χάσαμε τον «Στόχο». Τα στρατηγική εργαλεία μας καταδεικνύουν τον Στόχο και μας δίνουν και πολλαπλές επιλογές προς εξεύρεση και υλοποίηση σχεδίων δράσης προς αποφυγή ή και υπερκάλυψη των κρίσεων όπως έχει πετύχει το Ισραήλ και πολλές άλλες Ευρωπαϊκές Χώρες.

 Ένα απλό στρατηγικό μοντέλο είναι το «Porters Five Forces» όπου μας δίνει την λύση μεταξύ άλλων και της μελέτης των ανταγωνιστών. Αν μελετήσουμε τις χώρες της Ευρώπης και Μη, θα βρούμε έτοιμες λύσεις που εφάρμοσαν άλλες χώρες και εξήλθαν της κρίσης πολύ πιο γρήγορα με ελάχιστες επιπτώσεις. Για να γίνει αυτό χρειάζεται η σύσταση Πολυθεματικών Ομάδων Διαχείρισης Κρίσεων μακριά από Πολιτικές Σκοπιμότητες.

Η Στρατηγική Ηγεσία διαχείρισης κρίσεων πρέπει να αποτελείται από Πολυθεματικές ομάδες (cross functional crisis team), όπου οι γνώσεις και η ηγετική τους φυσιογνωμία θα δίνει άμεση αποτελεσματικότητα. Αν πάρουμε τον κρατικό τομέα τέτοιες ομάδες μπορεί να αποτελούνται από τους εκάστοτε αρχηγούς στρατού, αστυνομίας, πυροσβεστικής, έμπειρων συμβούλων, ακαδημαϊκών  και διακεκριμένων ατόμων σε θέματα χάραξης και εκτέλεσης στρατηγικής. Κράτη και οργανισμοί επιβιώνουν και αναπτύσσονται ανάλογα με το πόσο καλή προετοιμασία έκαναν ως προς τον προγραμματισμό και διαχείριση του χαρτοφυλακίου κρίσεων. Είναι πασιφανές πλέον ότι κάθε λάθος πληρώνεται πολύ ακριβά και σε ζωές (αυτοκτονίες λόγο οικονομικής κατάρρευσης) και σε κόστος. Ο λόγος είναι γιατί τα προβλήματα και οι πιθανοί κίνδυνοι είναι πολύπλοκοι γιατί το εξωτερικό περιβάλλον άλλαξε άρδην.

Στην παρούσα φάση που βρισκόμαστε θα μπορούσε να κυβερνήσει την χώρα μια υπερκομματική κυβέρνηση για 2 χρόνια με Στόχο να οδηγήσει την χώρα σε έξοδο από τα τόσα τραγικά προβλήματα που ταλανίζουν την χώρα. Το έπραξε η Ιταλία και η Ελλάδα σε κάποιο βαθμό όμως χρειάζεται αλλαγή Κουλτούρας και μεγάλης Πολιτικής Τόλμης. Προ ολίγων ημερών ο έντιμος βουλευτής του ΔΗ.ΣΥ Μάριος Μαυρίδης είχε την πολιτική τόλμη και έκφρασε κάποιες απόψεις και σχεδόν όλοι τον καταδίκασαν. Αυτό υποδηλεί ότι δεν δεχόμαστε την αντίθετη άποψη. Στην Διοικητική Επιστήμη υπάρχει η επιχειρηματολογία όπου υποστηρίζεις έμπρακτα την κάθε άποψη. Υπάρχουν πολλαπλές λύσεις όμως η «μαγκιά» είναι να εντοπίσεις την καλύτερη και υλοποιήσιμη. Γι’ αυτό πάντα καταδεικνύουμε την σημασία της Κριτικής Σκέψης. Τα κέντρα λήψης αποφάσεων έχουν την μαγκιά να οδηγήσουν την Κοινωνία των Πολιτών σε έξοδο από την παρατεταμένη κρίση? Αναμένουμε …

Τοπική Αυτοδιοίκηση και Στρατηγικό Μάνατζμεντ

Αγαπητοί αναγνώστες η συγγραφή αυτού του άρθρου είναι με αφορμή τις τελευταίες δηλώσεις από πλευράς των Αλέξη Γαλανού ότι κάποιοι Δήμοι θα κλίσουν και από πλευράς αρμόδιου υπουργού Ελένης Μαύρου, ότι όλοι οι Δήμοι αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα με συνεπακόλουθο να βρίσκονται στα πρόθυρα της χρεωκοπίας. Πριν ενάμιση χρόνο σε προηγούμενη αρθρογραφία με αναφορά στην Τοπική Αυτοδιοίκηση γράφαμε επί λέξη τα εξής «Η κατάσταση στους Δήμους είναι η ίδια με την κατάσταση στον δημόσιο τομέα. Όταν δεν λαμβάνονται μέτρα ουσίας με στοχευμένη στρατηγική η πτώχευση σαν κράτος ίσος και να μην είναι μακριά. Τα μηνύματα των υποβαθμίσεων των τραπεζών μας και της πιστοληπτικής ικανότητας του κράτους είναι προπομπός του τι θα επέλθει. Πάντα υπάρχει μια δικαιολογία αντί να αντικρίσουμε το πρόβλημα».

Δυστυχώς έχουμε επαληθευθεί στο τι θα επέλθει (α) πτώχευση του κράτους, (β) πρόβλημα στο χρηματοοικονομικό σύστημα με καταλυτικές αρνητικές επιπτώσεις, και (γ) κατάρρευση του παρόντος παρωχημένου μοντέλου διοίκησης στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.  Στην Διοικητική Επιστήμη υπάρχουν όλα τα μοντέλα και εργαλεία για να μπορέσει ένας επιστήμονας ή ομάδα επιστημόνων να εντοπίσει τις στρεβλώσεις έγκαιρα, ώστε να οδηγήσει στη λήψη δραστικών αποφάσεων. Απλώς θα αναφέρω κάποια μοντέλα τα οποία είναι διαχρονικά και ούτε τις επόμενες εκατονταετίες θα αλλάξουν: SWOT Analysis, PESTLE Analysis, Life Cycle, Strategies for Growth, Feedback and Feedforward Control, 7s Framework, Budget & Budgeting Process, Strategic Planning Process &  Model, Cause and Effect Relationship, Principle and Agent Theory, Ratio Analysis, Trend Analysis (horizontal and vertical), Cost Drivers, Value Drivers, Cost and Benefit Analysis, Entry barriers & Exit barriers, Competitive Scope, Curve Analysis και τόσα άλλα τα οποία δεν χρειάζεται να αναφέρουμε.

Για τον μέσο αναγνώστη τον οποίο τα πιο πάνω σίγουρα θα του φαίνονται άγνωστα, αναφέρουμε σε γενικές γραμμές ότι η βοήθεια των πιο πάνω εργαλείων μας βοηθά να εντοπίζουμε τις στρεβλώσεις, τα ελλείμματα σε προϋπολογισμούς, τις ανισοσκέλειες σε θέματα ρευστότητας, τις οποιεσδήποτε αδυναμίες σε θέματα στρατηγικού προγραμματισμού, τις αποκλίσεις από τον προϋπολογισμό, τα αδύνατα και δυνατά σημεία, τις ευκαιρίες και κινδύνους, ανάλυση του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα σε γενικές γραμμές να μπορεί ο καλός χειριστής και γνώστης της Διοικητικής Επιστήμης να είναι αποτελεσματικός.

Ερχόμαστε στον τίτλο του άρθρου για να δικαιολογήσουμε την σημασία και αξία του Στρατηγικού Μάνατζμεντ. Για να πτωχεύσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι πρόβλημα μόνο σημερινό αλλά το πρόβλημα προϋπήρχε και προ πενταετίας και διαιωνιζόταν. Σήμερα το πρόβλημα βγήκε στην επιφάνεια για τον απλό λόγο ότι οι τράπεζες έκλεισαν την «βρύση του δανεισμού». Η εύκολη πρακτική του δανεισμού χωρίς Στρατηγικό Μάνατζμεντ και Προγραμματισμό, οδήγησε στα πρόθυρα της πτώχευσης και τις  Τοπικές  Αυτοδιοικήσεις. Ένα ολοκληρωμένο μοντέλο Στρατηγικού Μάνατζμεντ με απλά λόγια περιλαμβάνει το Όραμα, την Αποστολή, την Στρατηγική, τα Σχέδια Δράσης και την Τακτική. Τα πιο πάνω ελέγχονται αν είναι αποτελεσματικά από την σύγκριση των πραγματικών αποτελεσμάτων με τα προϋπολογιζόμενα. Αν υπάρχουν σημαντικές διαφορές/αποκλίσεις συνεπάγεται επανακαθορισμός της στρατηγικής.

Οι διοικήσεις όπου βασίζονται στην τύχη και χωρίς συγκεκριμένο Στρατηγικό Πλάνο, Όραμα και Αποστολή δεν οδηγούν πουθενά αλλά οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε σύγκρουση. Οι χαρακτηριστικές φράσεις  «Όταν προγραμματίζεσαι λάθος, προγραμματίζεσαι για να αποτύχεις» και «Λάθος διάγνωση του προβλήματος, συνεπάγεται και λάθος λύση» μιλούν από μόνες τους. Το κάθε λάθος πλέον πληρώνεται πολύ ακριβά. Το περιβάλλον άλλαξε άρδην όμως εμείς μείναμε μονοδιάστατοι με μόνο αποτέλεσμα να εντοπίσουμε την πτώχευση, δηλαδή να αναγνωρίσουμε ότι «είμαστε κλινικά νεκροί».

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση επιβάλλεται να ξαναχαραχτεί εκ βάθρων για τον απλό λόγο ότι το παρόν μοντέλο πτώχευσε. Ίσως και να χρειαστεί να γίνουν συγχωνεύσεις Δήμων για να επιβιώσουν και να επανακαθοριστεί ο αριθμός των κατοίκων για να μπορεί μια κοινότητα να μετεξελιχτεί σε Δήμο. Ο χαμηλός αριθμός των 8 χιλιάδων κατοίκων ως όριο να δεν λανθάνομαι δεν είναι ουσιώδες κριτήριο για μετεξέλιξη  σε Δήμο. Η μετεξέλιξη πρέπει να εξάγεται μέσα από εμπεριστατωμένη έρευνα και μελέτη βιωσιμότητας από προσοντούχους επιστήμονες και όχι μόνο  διαμέσου δημοψηφίσματος των κατοίκων. Θα τελειώσω το παρόν άρθρο αναφέροντας την φράση του Μέγα Έλληνα Φιλόσοφου «Δεν μπορώ να τους διδάξω τίποτα άλλο, παρά να έχουν κριτική σκέψη», γιατί χωρίς Κρίση δεν υπάρχει Μέλλον.

Δυστυχώς μας Οδηγήσατε στην Πτώχευση κύριοι!!!

Θα ξεκινήσω την συγγραφή αυτού του άρθρου με μια περίφημη φράση του Μεγάλου Ηγέτη Winston Churchill (Ο Τσιώρτσιηλ ήταν ο πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας στον 2^ον Παγκόσμιο Πόλεμο) όπου κρίνεται άκρως επίκαιρη και καυστική στην παρούσα φάση της τραγικής μας Οικονομικής Θέσης «Οι Έλληνες είναι έξυπνος Λαός όμως κυβερνάται από «Κόλοκους», και η Τουρκία είναι «Κόλοκος» Λαός όπου κυβερνάται από Έξυπνους».

Τι τραγική ειρωνεία, να επαληθεύεται πλήρως μια φράση ενός άξιου Ηγέτη και Οραματιστή κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο μετά από σχεδόν 70 χρόνια. Δεν θα σταθούμε στην ανάλυση αριθμών και δεικτών στο παρόν άρθρο γιατί είναι ήδη χιλιο-ειπωμένα τα γεγονότα, όμως θα σταθούμε στην Κύρια Αιτία για το πώς φτάσαμε ως εδώ. Το μόνο σημείο το οποίο θα αναφέρουμε είναι ότι η διαχρονική ανικανότητα στο Μάνατζμεντ (Μυωπικό Μάνατζμεντ) και η Ανήθικη Κουλτούρα που μας διακατέχει, μας οδήγησαν στον Μηχανισμό Στήριξης όπου θα ξεκινήσει ένας 3^ος Αττίλας για την Κοινωνία των Πολιτών της χώρας μας. Απλώς η παρούσα κυβέρνηση/συγκυβέρνηση και λοιποί ταγοί του πολιτικο-κοινωνικού σάπιου συστήματος έβαλαν την «ταφόπλακα» για τα δεινά τα οποία επέρχονται. Γιατί επί καιρό πρώην υπουργού οικονομικών Χαρίλαου Σταυράκη το μόνο που έπραττε ήταν να δανείζεται με συνεπακόλουθο να διογκώνεται το δημόσιο χρέος επικίνδυνα και περεταίρω να δημιουργούνται τεράστιες στρεβλώσεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών με το εξανέμισμα αρκετών εκατοντάδων εκατομμυρίων άστοχα και άσκοπα σε πολιτικούς πρόσφυγες και επιδόματα σε άκαιρο χρόνο.  

Στην Διοικητική Επιστήμη δεν υπάρχει αιτία η οποία να μην μπορεί να αναλυθεί με απλές ερμηνείες σε επιστημονική βάση. Η κατάρρευση μας προέρχεται από την κύρια αιτία όπου είναι η σάπια Κουλτούρα που μας διακατέχει ως Έλληνες. Η Κουλτούρα αντικατοπτρίζει τον τρόπο ζωής μας. Πώς ζούσαμε? Ζούσαμε μέσα σε ένα διεφθαρμένο σύστημα, με δανεικά, κουμπαροκρατίες, αναξιοκρατία, βόλεμα ημετέρων, μίζες όπου τα περισσότερα περιγράφονται με πλήρη σαφήνεια σε ένα εξαιρετικό βιβλίο  των Μαρία Κραμβιά-Καπαρδή και Χρίστου Τσολάκη «Οικονομικά Εγκλήματα Στις Επιχειρήσεις». Δυστυχώς όταν τεκμηριώνεται η αλήθεια πάντα σε κάποιους καιροσκόπους δεν αρέσει. Ένα από τα θεμελιώδη Κεφάλαια για τους σπουδαστές στην Διοίκηση Επιχειρήσεων (MBA) είναι η Εταιρική Κουλτούρα σε πολύπλευρη διάσταση. Γιατί στεκόμαστε στην Κουλτούρα? Γιατί η Κουλτούρα είναι η θεμελιώδης αφετηρία των πάντων, όπως Οράματος, Αποστολής, Στρατηγικής και Σχεδίων Δράσης. Αν η Κουλτούρα ενός Κράτους ή μεγάλου Οργανισμού είναι Κουλτούρα διαφθοράς τότε και η Στρατηγική και τα Σχέδια Δράσης θα εμπεριέχουν το στοιχείο της διαφθοράς όπως στην δική μας περίπτωσης.

Σημαντικό ερώτημα για τον αναγνώστη είναι το πώς συνδέονται Κουλτούρα και Οικονομία? Ως πιο πάνω υποδείξαμε ότι η Κουλτούρα εκφράζει τον τρόπο ζωής μας σε Γενική Εικόνα, όμως σε θέμα Οικονομίας, πιο εξειδικευμένα εκφράζει τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκαν τα κέντρα εξουσίας το δημόσιο χρήμα, δηλαδή το χρήμα των πολιτών. Δυστυχώς πάντα όλες οι ενέργειες μετρούνται εκ του αποτελέσματος. Δυστυχώς οι αριθμοί λένε πάντα την αλήθεια και αυτοί την στιγμή είμαστε οικονομικά «κλινικά νεκροί». Στην Λογιστική και Εταιρικό Δίκαιο αναφέρεται σε νομικό άρθρο στον Περί Εταιρειών Νόμου ότι «οποιοσδήποτε οργανισμός δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στις τρέχουσες υποχρεώσεις» είναι υπό καθεστώς πτώχευσης. Οργανισμός ή Κράτος την ίδια σημασία έχει το άρθρο περί εταιρειών νόμου.  Αυτή την στιγμή «δκιακονούμε» δανεικά για να βγούμε από τον αναπνευστήρα.

Ο Τσιώτρσιηλ μας αποκάλεσε «Κόλοκους» και το αποδείξαμε ακράδαντα μέσα από την ιστορική μας πορεία – παράδοση του 37% των εδαφών μας στους Τούρκους και τώρα η Οικονομικά κατάρευση. Τι παιχνίδι μας παίζει και αυτή η Τρόικα όπου πίσω από την ράχη μας θα μας περιγελούν με το βαθμό της ανικανότητας σε θέματα διοίκησης. Η Τρόικα θα μας παίρνει από μήνα σε μήνα μέχρι να κηρύξουμε στάση πληρωμών για να μας επιβάλουν τα εξοντωτικά μέτρα και τα ύπουλα σχέδια εξουσίας. Μήπως εποφθαλμιούν το φυσικό αέριο? Τι κυριαρχία θα παραχωρήσουμε στο «Μνημόνιο» ως κρατική εγγύηση? Μας μελέτησαν και μας γνωρίζουν ως ανοιχτό βιβλίο και ας προσπαθούν κάποιοι ταγοί να το παίξουν δήθεν σκληροί στις διαπραγματεύσεις. Για να μην σας κουράσω φίλοι αναγνώστες απλώς θα αναφέρω ότι λαός ο οποίος δεν διεκδικεί τα δίκαια του, κανένας δεν τον λαμβάνει υπόψη. 

Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

1.      Υποβαθμιστήκαμε όπου με βαθμολογία «ΑΑΑ» πήγαμε σε «ΒΒ-» δηλαδή στα σκουπίδια στην γλώσσα των χρηματοοικονομικών. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

2.      Χάθηκε το ρευστό από την αγορά. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

3.      Καθημερινά κλείνουν επιχειρήσεις. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

4.      Οι άνεργοι έφτασαν τον αριθμό ρεκόρ των 35,500 και ακόμα τα χειρότερα έπονται. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

5.      Με το Ελληνικό κούρεμα μας κούρεψαν και εμάς. Πως εκτιμήσαμε τον κίνδυνο της επένδυσης στα Ελληνικά Ομόλογα? Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

6.      Ανάπτυξη δεν υπάρχει εδώ και 4 χρόνια. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

7.      Επικοινωνία μεταξύ πρώην υπουργού οικονομικών (Χαρίλαου Σταυράκη) και πρώην διοικητική Κεντρικής Τράπεζας δεν υπήρχε για 3 χρόνια. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

8.      Ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας όταν έληξε η θητεία του έγινε λαλίστατος. Που ήσουν κύριε Ορφανίδη και κύριοι κυβερνώντες τα προηγούμενα 4 χρόνια. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

9.      Η Κυπριακή Οικονομία θα περάσει αλώβητη από την κρίση κατά τους κυβερνώντες, δυστυχώς βουλιάζουμε ανάφερε πρόσφατα ο πρόεδρος. Δυστυχώς πρόεδρε άργησες 4 χρόνια να εκτιμήσεις τον κίνδυνο που διέτρεχε η χώρα μας. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

10.  Το Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών παρουσιάζει από το 2005 σημαντικές ανισοσκέλειες προκαλώντας μεγάλα ελλείμματα. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

11.  Έχουμε το πιο ψηλό σε ποσοστό κρατικό μισθολόγιο με μεγάλη διαφορά από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Εν η Κρίση Λαλώ σου!!!

Υπάρχουν και τόσα άλλα που μπορούμε να αναφέρουμε. Είναι εύκολο να τα φορτώνουμε όλα στην κρίση, κατά τη λαϊκή μας ρήση τα φορτώσαμε στον «πετεινό». Το θεωρούμαι πολύ άκομψο να ισχυρίζονται κάποιοι ότι εδώ που φτάσαμε είναι μόνο εξ’ υπαιτιότητας των τραπεζών. Περαιτέρω είναι και άκομψο γιατί κάποιοι υποτιμούν την νοημοσύνη μας. Μας φταίνε όλοι οι άλλοι όπως οι κακοί ξένοι οίκοι αξιολόγησης και το νεοφιλελεύθερο σύστημα στην οικονομία. Χωρίς Όραμα, Αποστολή και Στρατηγική που δυστυχώς δεν είχαμε είμαστε «χαμένοι από χέρι». Τονίζουμε ότι στον κόσμο της οικονομίας τίποτα δεν είναι στην τύχη. Καταφεύγουμε στην τύχη όταν δεν έχουμε ξεκάθαρα Σχέδια Δράσης ή είμαστε ανεπαρκείς για να δράσουμε αποτελεσματικά. Αν δεν προγραμματίζεσαι, προγραμματίζεσαι για να αποτύχεις.

Κρίσιμα Ερωτήματα για το ΓΕΣΥ

Ειναι πασιφανές ότι έχουν γραφεί και ειπωθεί πάρα πολλά για την οργάνωση και υλοποίηση του Γενικού Σχεδίου Υγείας (ΓΕΣΥ). Ήρθαν εμπειρογνώμονες από τις εκάστοτε κυβερνήσεις, παραδόθηκαν μελέτες, διορίσθηκαν διοικητικά συμβούλια, εκπαιδεύτηκε προσωπικό, αγοράστηκε εξοπλισμός και πολλά άλλα. Συνεπώς για να υλοποιηθούν τα πιο πάνω συνεπάγεται κόστος δεκάδων αν όχι εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Τα εκατομμύρια για την εφαρμογή του ΓΕΣΥ είναι από την τζέπη και το υστέρημα του Κύπριου φορολογούμενου. Είναι πολλά τα κριτικά ερωτήματα και οι ευθύνες γι’ αυτούς που βρίσκονται στα κέντρα λήψης αποφάσεων και εννοούμε τους εκάστοτε κυβερνώντες και βουλή (εκτελεστική και νομοθετική εξουσία) ως πιο κάτω: (1) αν υπάρχει ξεκάθαρο πλάνο εκτέλεσης και υλοποίησης του ΓΕΣΥ είναι ευθύνη του υπουργού Υγείας να το δημοσιεύσει γιατί υπάρχουν διφορούμενες απόψεις ως προς την υλοποίηση ή όχι, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στον τύπο, (2) αν δεν υπάρχει, προς τι τότε όλη αυτή η  διασπάθιση τόσον εκατομμυρίων στην «μαύρη τρύπα», (3) για να εγκρίνει η βουλή τον προϋπολογισμό του ΓΕΣΥ συνεπάγεται λογικά ότι έχει εμπεριστατωμένη μελέτη για συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης του ΓΕΣΥ, (4) εφόσον υπάρχει τόση τρομερή καθυστέρηση στην υλοποίηση του γιατί ψηφίζονται τα κονδύλια των εκατομμυρίων ευρώ, (5) ποιος είναι υπόλογος για την διασπάθιση εκατομμυρίων ευρώ?

Όλα τα πιο πάνω, δηλαδή ο τρόπος και ο σκοπός που λαμβάνονται αποφάσεις υποδηλούν και την κουλτούρα ενός λαού. Δυστυχώς στην χώρα μας είμαστε σε κάποια θέματα χωρίς καμία υπερβολή στον πάτο. Δεν μαθαίνουμε από τα λάθη μας γιατί όλα περιστρέφονται γύρω από μικροπολιτικές και κομματικές σκοπιμότητες. Για να αλλάξει η παρούσα κατάσταση της σάπιας κουλτούρας χρειάζονται τρομερές προσπάθειες επιμόρφωσης, οργάνωσης, εκτέλεσης, επιλογής των κατάλληλων εκπαιδευτών όπου η αρχή της αλλαγής ξεκινά από το σπίτι και το σχολείο. Γιατί αυτό θα το πετύχουμε όταν ο πολίτης αυτής της χώρας θα αγαπά την πατρίδα του πρώτα και μετά θα βάζει το προσωπικό συμφέρον.

 Απλώς αναφέρω ένα παράδειγμα για να τεκμηριωθούν τα πιο πάνω προαναφερθέντα: στην Αμερική για να καταπολεμηθεί η απάτη από μεγάλα διευθυντικά στελέχη διαμέσου ενός προγράμματος, η Κυβέρνηση σε συνεργασία με την Παγκόσμια Τράπεζα εισήγαγαν στο δημοτικό σχολείο μάθημα για την αξία του χρήματος, την απάτη, τις συνέπειες της απάτης και τις βασικές αρχές του ηθικού μάνατζμεντ. Τελειώνοντας να αναφέρω ότι στην χώρα μας δεν μάθαμε να διεκδικούμε τα δικαιώματα μας. Όταν μάθουμε να τα διεκδικούμε τότε θα έχουμε και τον κατάλληλο σεβασμό από όλους.

Οικονομία και Ανάπτυξη ως αδιαχώρητα Συστατικά

Πολλά έχουν γραφεί για το θέμα της Οικονομίας και Ανάπτυξης. Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε με απλή γλώσσα το λόγο γιατί «Η Οικονομία και Ανάπτυξη είναι αδιαχώρητα Συστατικά». Η Οικονομία για να αναπτυχθεί τουλάχιστον με ελάχιστους ικανοποιητικούς ρυθμούς ανάπτυξης χρειάζεται να κυμαίνεται στο 1,5% - 2,5%. Πέραν του 3% μιλούμε για καλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Η Οικονομία για να βρίσκεται σε υγιές τροχιά πρέπει να περιβάλλεται από τον μανδύα της Ανάπτυξης, γι’ αυτό χρησιμοποιείται η Ανάπτυξη ως προωθητήρας για την Οικονομία.

Η Ανάπτυξη επιτυγχάνεται μέσω πολλών καναλιών. Δεν είναι αόριστη έννοια γι’ αυτό υπάρχουν διάφορες στρατηγικές μέθοδοι υλοποίησης. Η Διοικητική Επιστήμη έχει καθορίσει διαμέσου δεκαετιών έρευνας στον πραγματικό κόσμο της Οικονομίας τις ανάλογες στρατηγικές ανάπτυξης (strategies for growth). Δύο από τις πιο δημοφιλής στρατηγικές ανάπτυξης είναι η επεκτατική στρατηγική (expansion strategy) και η στρατηγική διαφοροποίησης/διασκόρπισης ρίσκου (diversification strategy). Και τα δύο μοντέλα στρατηγικών Ανάπτυξης έχουν εφαρμογή και σε Εταιρικό επίπεδο και σε Κρατικό επίπεδο. Στην συγκριμένη αρθρογραφία θα στοχεύσουμε να καταδείξουμε την Ανάπτυξη σε Κρατικό επίπεδο.

Η επεκτατική στρατηγική (expansion strategy) αναφέρεται στην στρατηγική ανάπτυξη  προς εξεύρεση νέων αγορών (Markets), νέου πελατολογίου, δηλαδή προσέλκυση νέων αγοραστών και επενδυτών. Όμως για να χαρτογραφηθούν τα πιο πάνω χρειάζεται να κινηθεί ένας ολόκληρος μηχανισμός συλλογής πληροφοριών, παραγωγής γνώσης και προπάντων να υπάρχει κριτική σκέψη. Επιπρόσθετα χρειάζεται η σύσταση πολυθεματικής ομάδας με άτομα άρτια καταρτισμένα να μελετούν και να αναλύουν συνεχώς το παγκόσμιο περιβάλλον. Στην δική μας περίπτωση ως Κύπρος, τι έχουμε να επιδείξουμε ως στρατηγική εφαρμογή?  Οι παγκόσμιες χρηματαγορές μας απέκλισαν, το επιτόκιο δανεισμού του Κράτους είναι απαγορευτικό στο 13-14%, νέοι επενδυτές δεν υπάρχουν – ουδεμία επένδυση έγινε τα τελευταία τέσσερα χρόνια, όπου φτάσαμε συνεχώς να δανειζόμαστε και θα έρθει η ώρα που θα πάθουμε χειρότερα από την Ελλάδα. Γιατί όταν δανείζεσαι συνεπάγεται ότι δημιουργείς μόνο χρέη και όταν έρθει η ώρα της αποπληρωμής όπου θα είσαι στραγγαλισμένος και αυτοεγκλωβισμένος από παντού θα αναγκαστείς να υπογράψεις το οποιονδήποτε μνημόνιο σου φέρουν χωρίς να έχεις την δύναμη της διαπραγμάτευσης.

Ως χώρα επιβάλλεται να στοχεύσουμε με καθαρό Όραμα, Αποστολή και Στρηγική το τι θέλουμε. Ως παράδειγμα ας παραθέσουμε το εξής σενάριο: επεκτατική στρατηγική θα ήταν η προσέλκυση και εμπλουτισμός του τουριστικού ρεύματος από 1,8εκ. τουρίστες σε 2,2εκ τουρίστες. Καλό είναι να γράφετε στο χαρτί, στην πράξη όμως υλοποιείται? Πως μπορούμε να πετύχουμε τέτοια ανάπτυξη? Μπορούμε να πετύχουμε διαμέσου δημιουργίας θεματικών Πάρκων, ανάπτυξης Μαρίνων, αναβάθμισης Λιμανιών, Γηπέδων Γκολφ, Καζίνο και συνεχής επιμόρφωσης όλων των εμπλεκομένων στο τουριστικό προϊόν. Τα πιο πάνω έργα υποδομής μπορούν να εκτελεστούν δια της μεθόδου B.O.T., όμως και ο επιχειρηματίας ο οποίος θα επενδύσει χρειάζεται κάποια κίνητρα τα οποία επιβάλλεται να δοθούν. Παράδειγμα η δημιουργία των νέων αεροδρομίων, όπου οι Γάλλοι αποκόμισαν σημαντικά οφέλη για να επενδύσουν €650εκ. όπου και από την πλευρά του κράτους κερδήθηκαν πολλαπλάσια και διαχρονικά οφέλη.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιοί τουρίστες θα χρησιμοποιούν τα πάνω ώστε να αφήσουν στην χώρα ως εισόδημα εκατοντάδες εκατομμύρια ως εισροή συναλλάγματος (cash inflow). Πριν προχωρήσουμε στην δημιουργία των πάνω εγκαταστάσεων θα πρέπει να στοχεύσουμε σε συγκεκριμένη μάζα τουριστών. Συνεπώς πρέπει να μελετήσουμε την οικονομική κατάσταση των ευρωπαίων και άλλων χωρών, όπως ρυθμός ανάπτυξης, ανεργία, πλεονάσματα, το κατά-κεφαλή εισόδημα, τις προτιμήσεις των ευρωπαίων και οποιονδήποτε άλλων πιθανών τουριστών, και αν υπάρχει εύκολη και συμφέρουσα οικονομική πρόσβαση στην Κύπρο. Ο λόγος που αναφέρουμε τις πιο πάνω στοχεύσεις είναι για να χαραχτεί και αναπτυχθεί το σχέδιο δράσης. Γιατί αν δεν υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο δράσης αποτελεσματικής προσέλκυσης τουριστών τότε οι εγκαταστάσεις θα μας μείνουν όπως έμειναν αναξιοποίητα και τα αξίας δισεκατομμυρίων έργων στην Ελλάδα Ολυμπιακά Έργα. 

Στην στρατηγική διαφοροποίησης/διασκορπισμού ρίσκου (diversification strategy), από σκοπιά στρατηγικού Μάρκετινγκ, επιβάλλεται η πλήρης ανάλυση της συνεισφοράς όλων των τομέων στο ΑΕΠ. Δεν είναι στρατηγικά ωφέλιμο να εξαρτόμαστε από ένα οι δύο τομείς, γιατί τυχών κατάρρευση του ενός θα δημιουργήσει μεγάλες στρεβλώσεις και προβλήματα στην Οικονομία. Η Κύπρος είχε τρία πολύ δυνατά Brands/Portfolios – Κατασκευές, Τουρισμό και Χρηματοπιστωτικό σύστημα – όπου με ανεπαρκείς και λανθασμένες διαχρονικές στρατηγικές κατάφερε να συρρικνώσει τις κατασκευές και τουρισμό και επιπρόσθετα κατάφερε να απειλείται και η κορωνίδα της Οικονομίας που είναι το χρηματοπιστωτικό σύστημα.  Η Ανάπτυξη των πιο πάνω τριών δυνατών Brands θα έδινε τρομερή ώθηση στην Οικονομία με όλα τα συνεπακόλουθα ωφέλει, όπως νέες θέσεις εργασίας, ρυθμό ανάπτυξης, εισροή ξένων κεφαλαίων όπου θα ενδυνάμωνε και το τραπεζικό σύστημα και τέλος θα άνοιγε και την πόρτα της χώρας προς τις διεθνής Αγορές (Markets) με την παράλληλη ορθολογιστική διαχείριση των δημοσιονομικών οικονομικών.

Τελειώνοντας την συγγραφή αυτού του άρθρου τονίζουμε την επιτακτική ίδρυση και ανάπτυξη Ινστιτούτων Έρευνας σε θέματα Οικονομίας και Διοίκησης/Μάνατζμεντ μακριά από μικροπολιτικές σκοπιμότητες, όπου η αποστολή των θα είναι η παραγωγή νέας γνώσης και περαιτέρω καινοτομικής γνώσης. Γιατί χωρίς καινοτομία δεν μπορεί να υπάρξει ο ανάλογος ρυθμός ανάπτυξης. Σε τελική ανάλυση μπορεί να παραχθεί στρατηγική ανάπτυξης χωρίς το κράτος να βγάλει ένα Σεντ από τα ταμεία του. Χρειάζεται όμως επιστήμονες οραματιστές και άτομα από τον κόσμο της Διοικητικής Επιστήμης γιατί από την θεωρεία στην Πράξη είναι μια τεράστια απόσταση. Τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο όταν υπάρχει Στόχευση, Στρατηγική, Σχέδιο Δράσης και πάνω από όλα κατάλληλη Κουλτούρα για το καλό της Κοινωνίας των Πολιτών.

Εθνική Οικονομία, Όραμα και Αποστολή

Η συγγραφή κάθε άρθρου επιβάλλεται να έχει στόχο και να παρουσιάζει μια συνοχή στην δομή του. Πρέπει να είναι απλά γραμμένο με κατανοητή γλώσσα ιδίως όταν αναφερόμαστε σε θέματα Οικονομίας και Διοίκησης/Μάνατζμεντ και περαιτέρω να δημιουργεί κριτική σκέψη στον κάθε αναγνώστη. Στο παρόν άρθρο δώσαμε τον τίτλο «Εθνική Οικονομία, Όραμα και Αποστολή (National Economy, Vision and Mission Statements). Τρεις λέξεις οι οποίες αποτελούν το ‘Α’ και το ‘Ω’, κυρίως στο παρών παγκόσμιο περιβάλλον. Στην πιο κάτω ανάλυση θα δώσουμε την έννοια και σημασία του τίτλου και θα εξηγήσουμε την αδιαχώρητη συνοχή των τριών εννοιών.

Ο όρος Εθνική(ες)  Οικονομία(ες) αφορά τον όρο του Οικονομικού Συστήματος της οποιασδήποτε χώρας το οποίο αποτελείται από τα συστατικά μέρη όπως Αγορά Εργασίας, Κεφάλαιο, Χρηματοδότηση, Διαχείριση Πόρων, Παραγωγή, Εμπορία και Διανομή  Εμπορευμάτων & Υπηρεσιών, Προσέλκυση Επενδύσεων, Καινοτομία, και Επιχειρηματικότητα. Τα πιο πάνω συνθέτουν την Εικόνα της Εθνικής Οικονομίας ή οποία αποτυπώνεται μέσα από συγκεκριμένες Λογιστικές Οικονομικές Καταστάσεις με δείκτες πλήρως μετρίσιμους οι οποίοι χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, τους ποσοτικούς και ποιοτικούς.

 Όραμα (Vision) είναι ο στόχος και ο σκοπός ενός κράτους/οργανισμού και τι φιλοδοξεί να πετύχει. Το Όραμα μπορεί να εφαρμοστεί σε όλα τα επίπεδα, όπως προσωπικό επίπεδο, σε εταιρικό και ακόμα σε κρατικό επίπεδο. Κράτη, οργανισμοί, εταιρείες χωρίς όραμα είναι σαν να οδεύουν στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα. Είναι μεγάλη η ευθύνη των ηγετών στην ανώτατη πυραμίδα όπου και να βρίσκονται, στο τιμόνι ενός κράτους ή στο τιμόνι ενός μεγάλου οργανισμού. Για να πετύχει η εφαρμογή ενός οράματος χρειάζεται δέσμευση από την ανώτατη ηγεσία και ταυτόχρονα δημιουργίας κατάλληλης κουλτούρας. Να μην ξεχνούμε ότι πάντα η κύρια πηγή για την υιοθέτηση και εφαρμογή είναι ο ανθρώπινος παράγοντας. Πιθανές δεσμεύσεις για την επίτευξη ενός οράματος είναι η προσφορά νέων προϊόντων, η διασφάλιση ποιότητας και υπευθυνότητας προς τους πελάτες, δημιουργία καλύτερου εργασιακού περιβάλλοντος, και διασφάλιση διαχρονικής οικονομικής ανάπτυξης προς όφελος των stakeholders (μετόχων, υπαλλήλων, πιστωτών, χρεωστών).  Η υιοθέτηση ενός ισχυρού Οράματος προσδίδει την κοινή κατεύθυνση και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σημείο αναφοράς μετρήσεως της παρούσας κατάστασης με την μελλοντική επιτυχία. Περαιτέρω το Όραμα για να πετύχει πρέπει να έχει απήχηση και στον τελευταίο ιεραρχικά υπάλληλο, να είναι ευκολονόητο, ρεαλιστικό και δημιουργικό.

Αποστολή (Mission Statement) είναι η σαφής δήλωση ενός κράτους/οργανισμού για τους στόχους τους οποίους έχει θέση και φιλοδοξεί να πετύχει. Η Αποστολή είναι συνδεδεμένη με το Όραμα (Vision) του οποιουδήποτε κράτους/οργανισμού. Η Αποστολή μπορεί να εφαρμοστεί σε προσωπικό επίπεδο, σε εταιρικό και ακόμα σε κρατικό επίπεδο. Μια καθορισμένη με σαφήνεια Αποστολή είναι η βάση για την ανάπτυξη όλων των επόμενων στόχων και των σχεδίων. Κατά συνέπεια η δήλωση Αποστολής της επιχείρησης διακρίνει το επιχειρησιακό πεδίο από τους ανταγωνιστές της. Κράτη, οργανισμοί, εταιρείες χωρίς ξεκάθαρη Αποστολή είναι σαν να οδεύουν στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα. Είναι μεγάλη η ευθύνη των ηγετών στην ανώτατη πυραμίδα όπου και να βρίσκονται, στο τιμόνι ενός κράτους ή στο τιμόνι ενός μεγάλου οργανισμού. Για να πετύχει η εφαρμογή της Αποστολής, όπως αναφέραμε πιο πάνω και στην υλοποίηση του Οράματος, χρειάζεται δέσμευση από την ανώτατη ηγεσία και ταυτόχρονα δημιουργία κατάλληλης κουλτούρας.

Η Διοικητική Επιστήμη παρέχει όλα τα εφόδια και προετοιμάζει τα άτομα τα οποία θα είναι οι Ηγέτες, είτε σε κρατικό επίπεδο είτε σε εταιρικό επίπεδο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ότι η χώρα μας έχει την υποδομή και την κατάλληλη εκπαίδευση ώστε να προετοιμάζει τους μέλλοντες Ηγέτες? Ερώτημα το οποίο χρίζει μεγάλης επιστημονικής μελέτης. Πως εξάγουμε αυτό το ερώτημα? Το στηρίζουμε σε δύο γεγονότα ως εξής: (1) πως είναι δυνατόν να μην υπάρχει η δυνατότητα εξεύρεσης κοινού υποψήφιου σε όλα τα κόμματα πλην του ΔΗΣΥ. Αυτό υποδηλεί την έλλειψη Ηγέτη κοινά αποδεχτού σε κρατικό επίπεδο. (2) Το δεύτερο γεγονός είναι η κατάδειξη της έρευνας από τον καθηγητή του CIIM, Δρ. Πουντζιουρή, ότι το 50% των κυπριακών εταιρειών πτωχεύουν με την μετάβαση στην πρώτη γενιά.

Τα ποιο πάνω καταδεικνύουν ότι δεν υπάρχει Όραμα και Αποστολή το οποίο να είναι ρεαλιστικό και υλοποιήσιμο, ή δεν υπάρχει καθόλου, όπου μας θυμίζει κατά την λαϊκή μας ρήση τα τρία «ΟΥ», όπου εξάγονται από την λαϊκή λέξη «ΚΟΥΤΟΥΡΟΥ». Το Όραμα και η Αποστολή χαρτογραφούνται και μετά ακολουθούν ως αδιαχώρητο συστατικό η χάραξη Στρατηγικής σε τρία επίπεδα, Εταιρικό/Κρατικό (Corporate/National), Επιχειρησιακό (Business), και σε Τμηματικό (Functional). Όταν χαραχτούν τα ποιο πάνω χαρτογραφείται η τακτική η οποία θα υλοποιήσει την στρατηγική διαμέσου των Σχεδίων Δράσης (Action Plans).

Επανέρχομαι στο Μέγα Θέμα Εθνική Οικονομία όπου εξαρτάται και το Μέλλον εμάς και των επόμενων γενεών. Επαναλαμβάνουμε ότι για να πτωχεύσει μια χώρα ή ένας οργανισμός συνεπάγεται ότι έγιναν τραγικά λάθη σε διαχρονική βάση. Στην παρούσα κατάσταση που βρίσκεται η χώρα νιώθουμε ότι χάθηκε το «Μέτρο» σε όλες τις πράξεις και ενέργειες. Φταίνε όλοι οι «Άλλοι» εκτός από «Εμάς». Σε παλαιότερη δημοσίευση, δημοσιεύσαμε το άρθρο «Το Προφίλ του Επιτυχημένου και Αποτυχημένου Μάνατζερ». Πιο κάτω αναφέρουμε κάποια σημεία του Επιτυχημένου και Αποτυχημένου Μάνατζερ και ο κάθε ένας ας βγάλει τα δικά του συμπεράσματα:

•  Ο νικητής κάνει λάθη και λέει: «Έκανα λάθη». Ο αποτυχημένος λέει «δεν έφταιξα εγώ».
• Ο νικητής αποδίδει την νίκη του στην καλή του τύχη, παρόλο που δεν οφειλόταν εκεί. Ο αποτυχημένος αποδίδει την ήττα του στην κακή του τύχη, παρόλο που δεν οφειλόταν εκεί.
• Ο νικητής δουλεύει περισσότερο από τον αποτυχημένο και έχει πολύ ελεύθερο χρόνο. Ο αποτυχημένος είναι πάντα «πολύ πολυάσχολος».
• Ο επιτυχημένος αντιμετωπίζει το πρόβλημα. Ο αποτυχημένος προσπαθεί να το αποφύγει.

Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι ως χώρα έχουμε Όραμα, Αποστολή, Στρατηγική και Σχέδια Δράσης δια να εξέλθουμε της κρίσιμης κατάστασης? Όταν το Οκτώβριο του 2008 μιλούσαμε για ύφεση κάποιοι άλλοι πανηγύριζαν και εξάγγελλαν ρυθμούς ανάπτυξης 3.7% και ότι η κρίση δεν θα μας αγγίξει. Μήπως εμείς ζούσαμε σε άλλο πλανήτη ή αυτοί? Τώρα μιλούν για Μηχανισμό Στήριξης με ανώδυνα μέτρα αν είναι δυνατόν. Δυστυχώς στη χώρα μας χάθηκαν οι αξίες, γιατί αν υπήρχαν και στον ελάχιστο βαθμό θα βλέπαμε παραιτήσεις «Τσουνάμι» σε όλα τα επίπεδα. Άξιος είναι αυτός ο οποίος έχει πολιτειακό αξίωμα και υπηρετεί την Κοινωνία των Πολιτών με συνέπεια και ουσία. Δυστυχώς σε θέματα Διοίκησης είμαστε έτη φωτός από τον πραγματικό κόσμο της Οικονομίας, Μάνατζμεντ και Στρατηγικής.