Εθνικές Οικονομίες και Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα

Σκοπός της συγγραφής κάθε άρθρου έχει σκοπό για τον συγγραφέα να αναδείξει μέσα από συγκεκριμένη έρευνα τα ευρήματα του προς κριτική σκέψη στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Θα χαρακτήριζα το παρόν άρθρο πολύ ενδιαφέρον όπου τα ευρήματα είναι πολύ επίκαιρα και καθόλου τυχαία και σχετίζονται με την παγκόσμια οικονομική κρίση σε ένα βαθμό και περαιτέρω στην κρίση χρέους της Ευρωζώνης. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια συσχέτιση υπάρχει μεταξύ των Εθνικών Οικονομιών και των Διεθνή Λογιστικών Προτύπων (IAS) και έπειτα μετεξέλιξη των σε Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης (IFRS).

Ο όρος Εθνική(ες)  Οικονομία(ες) αφορά τον όρο του Οικονομικού Συστήματος της οποιασδήποτε χώρας το οποίο αποτελείται από τα συστατικά μέρη όπως Αγορά Εργασίας, Κεφάλαιο, Χρηματοδότηση, Διαχείριση Πόρων, Παραγωγή, Εμπορία και Διανομή  Εμπορευμάτων & Υπηρεσιών. Τα πιο πάνω συνθέτουν την Εικόνα της Εθνικής Οικονομίας ή οποία αποτυπώνεται μέσα από συγκεκριμένες Λογιστικές Οικονομικές Καταστάσεις. Οι συγκεκριμένες Οικονομικές Καταστάσεις με βάση το παρόν παγκόσμιο περιβάλλον παρουσιάζονται με δύο διαφορετικές μορφές οι οποίες διαφέρουν εκ διαμέτρου.

Η πρώτη μορφή παρουσίασης ονομάζεται Cash Based Accounting System. Το συγκεκριμένο Λογιστικό Σύστημα βασίζεται μόνο στις Εισπράξεις και Πληρωμές στην δεδομένη λογιστική περίοδο και όχι στο χρόνο τον οποίο δημιουργείται η υποχρέωση είτε είναι Έσοδο ή Έξοδο. Το συγκεκριμένο Σύστημα δεν αναγνωρίζει τα Πάγια (Assets) και Υποχρεώσεις (Liabilities). Προηγούμενες μελέτες από επαγγελματίες και ακαδημαϊκούς κατέδειξαν ότι το εν λόγο σύστημα είναι παραπλανητικό στην ορθή πληροφόρηση, στην ορθή και δίκαιη παρουσίαση των οικονομικών καταστάσεων γι’ αυτό και η Διεθνής Ομοσπονδία Λογιστών (IFAC) το έχει απορρίψει ως σύστημα παρουσίασης των Οικονομικών Καταστάσεων των Δημόσιων Οργανισμών (Public and/or Listed Organizations). Περαιτέρω το πιο πάνω Σύστημα δεν συμμορφώνεται με τις Γενικές Λογιστικές Αποδεκτές Αρχές (GAAPs) έτσι δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως χρήσιμο εργαλείο στα χέρια των Επαγγελματιών γιατί δημιουργεί ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ των συναλλαγών που πραγματοποιήθηκαν (έσοδα ή έξοδα) και το αποτέλεσμα που προκύπτει (πληρωμή ή παραλαβή). Η μέθοδος αυτή μπορεί να οδηγήσει σε χειραγώγηση της οικονομικής θέσης των δημόσιων οργανισμών και ακόμα αυτές τις δημοσιονομικές θέσεις των κυβερνήσεων. Γι’ αυτό και η Διεθνής Ομοσπονδία Λογιστών (IFAC) προχώρησε σε αναθεώρηση (Revised) τους συστήματος και το αντικατέστησε με το Resourced/Accruals Based Accounting System.

Το Resourced/Accruals Based Accounting System έχει ως βάση αναγνώρισης όλων των υποχρεώσεων (Liabilities), όλων των Παγίων (Assets), και όλων των εσόδων και εξόδων στην Λογιστική Περίοδο την οποία προέκυψαν ανεξάρτητα από τον χρόνο τον οποίο πληρώθηκαν ή εισπράχθηκαν. Η IFAC αναγνωρίζει μόνο το πιο πάνω σύστημα γιατί είναι το μόνο το οποίο βασίζεται στην Ορθή και Δίκαιη (True & Fair View) παρουσίαση της Οικονομικής Κατάστασης (Financial Position) ενός Δημόσιου Οργανισμού. Η IFAC προχώρησε ένα βήμα μπροστά και εκσυγχρόνισε τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης (ΙFRS) για τους Δημόσιους Οργανισμούς εισάγοντας τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα Δημόσιων Οργανισμών (IPSASs).

Με βάση Στατιστική η οποία διενεργήθηκε από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF) ελάχιστες χώρες προχώρησαν στην υιοθέτηση των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IPSASs) ως πιο πάνω. Οι χώρες οι οποίες υιοθέτησαν τα Πρότυπα είναι η Γαλλία, Αγγλία, Αυστραλία, Καναδάς, Νέα Ζηλανδία και Αμερική. Δηλαδή χώρες οι οποίες ανάπτυξαν την Επαγγελματική Λογιστική διαμέσου των Επαγγελματικών Ινστιτούτων/Σωμάτων Λογιστών (Chartered/Certified Accountancy Bodies) σε διαχρονική βάση, γεγονός καθόλου τυχαίο.

Τα οφέλη από την υιοθέτηση του Resourced/Accruals Accounting System σε σύγκριση με το Cash Accounting System είναι τεράστια και αποτελούν ένα τρομερό εργαλείο για τα κέντρα λήψης αποφάσεων όπως: προσφέρει σημαντική πληροφόρηση, προσφέρει πολλαπλές λύσεις στην ανώτερη διεύθυνση, προσφέρει καλύτερη παρουσίαση συγκριτικών οικονομικών στοιχείων σε όλα τα επίπεδα, προσφέρει πλήρη πληροφόρηση για όλα τα Πάγια και Υποχρεώσεις σε κάθε περίοδο, προσφέρει καλύτερη πληροφόρηση σε θέμα λήψης απόφασης δανεισμού, και τέλος προσφέρει σε όλους τους ενδιαφερομένους να έχουν άποψη για την Οικονομική Κατάσταση. Συνεπώς τα οφέλη είναι πολύ σημαντικά για τα οποιαδήποτε κέντρα λήψης αποφάσεων προς όφελος των δημόσιων οργανισμών και ακόμα των κυβερνήσεων ως προς τον χειρισμό των Εθνικών Οικονομιών όπου η διαφορά είναι ελάχιστη σε σύγκριση με τους δημόσιους οργανισμούς. Τα μόνα μειονεκτήματα του συγκεκριμένου Συστήματος είναι η πολυπλοκότητα και η ανάπτυξη εξειδικευμένου λογισμικού προγράμματος.

Οι χώρες οι οποίες βλέπουν μόνο μπροστά δεν φείδονται χρόνου και μόχθου ως προς το διαχρονικό καλό της κοινωνίας των πολιτών και την διαφάνεια στη χρήση του δημόσιου χρήματος. Συγκεκριμένα η Αυστραλία ψήφισε την υιοθέτηση των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IPSASs) το 1996 και η περίοδος μετάβασης (transition period) κράτησε 5 χρόνια με πλήρη μετάβαση το 2000. Αυτό καταδεικνύει ότι δεν είναι εύκολο εγχείρημα αλλά όχι ακατόρθωτο. Χρειάζεται επαγγελματίες επιστήμονες και τεχνοκράτες ώστε να χαράξουν ορθή Στρατηγική και Σχέδια Δράσης και περαιτέρω ενημέρωση και εκπαίδευση του προσωπικού σε όλα τα επίπεδα όπου θα αναλάβει την εκτέλεση των Σχεδίων Δράσης. Αυτό καταδεικνύει ότι Πολιτική και Επιστήμη συνυπάρχουν για το καλό της Κοινωνίας των Πολιτών. 

Η IFAC δεν ήρθε ως αλεξιπτωτιστής να εισάγει τα Διεθνή Πρότυπα χωρίς εμπεριστατωμένη μελέτη, τα πρόσφατα σκάνδαλα πτωχεύσεων δημόσιων οργανισμών και κρατών δεν είναι τυχαία. Απλώς να αναφέρουμε από πλευράς μεγάλων δημόσιων οργανισμών όπου αιτία πτώχευσης υπήρξε η αλλοίωση των πραγματικών οικονομικών αποτελεσμάτων όπως η Enron, Parmalat, WorldCom, Tyco, και Lehman Brothers. Από πλευράς κρατών πτώχευσαν η Ελλάδα, Ουγγαρία, Ισλανδία και προ του φάσματος της καταστροφής βρίσκονται και άλλα κράτη. Πολλά ακούστηκαν και για το Βέλγιο, Ιταλία, και Ισπανία. Δεν είναι τυχαίο όπου τα πιο πάνω προαναφερθέντα κράτη υιοθετούν το Cash Accounting System το οποίο οδηγεί σε στρεβλώσεις και μεγάλους κινδύνους τις Εθνικές Οικονομίες. Οι στρεβλώσεις με μαθηματική ακρίβεια κάποτε θα εκραγούν, όμως πάντα την πληρώνει ο τελευταίος τροχός της άμαξας ο Πολίτης και ο Μικρομεσαίος Επιχειρηματίας. Δεν είναι τυχαίο όπου κράτη όπως Καναδάς, Αυστραλία και Αμερική εμπιστεύονται και ενθαρρύνουν τους Ερευνητές Ακαδημαϊκούς σε οποιονδήποτε επάγγελμα, όμως για θέματα Εθνικής Οικονομίας όπου υπάρχει το στοιχείο της Εθνικής Επιβίωσης το έχουν «Κορωνίδα Οφθαλμού».

Χωρίς να κινδυνολογούμε ούτε η χώρα μας παρουσιάζει Δίκαιη και Αληθή εικόνα στις Οικονομικές Καταστάσεις αναφορικά με τα Δημόσια Οικονομικά. Απλώς να ερωτήσουμε τους αρμόδιους, που παρουσιάζονται οι υποχρεώσεις από τις απαλλοτριώσεις οι οποίες μετρούν αρκετά εκατομμύρια (ακούστηκαν αριθμοί οφειλών 500 εκ. ευρώ) και οποιεσδήποτε άλλες υποχρεώσεις οι οποίες θα πληρωθούν σε μεταγενέστερο στάδιο γιατί η περίοδος πληρωμής θα πραγματοποιηθεί στο μέλλον ενώ οι υποχρεώσεις ήδη δημιουργήθηκαν (contingent Liabilities). Το πρόβλημα κληροδοτήθηκε από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, όμως δεν μπορεί να δίνεται άλλοθι ούτε στην παρούσα κυβέρνηση, γι’ αυτό χρειάζονται βαθιές τομές στο θέμα Εθνική Οικονομία.

Η υιοθέτηση των Διεθνών Προτύπων επιβάλλεται και στην χώρα μας, δεν μπορούμε να λειτουργούμε με απηρχαιωμένα συστήματα τα οποία έχουν οδηγήσει κράτη σε πτώχευση λόγω της μη ορθολογιστικής παρουσίασης της πραγματικής Οικονομικής Θέσης του κράτους. Δεν είναι δυνατό η διακυβέρνηση του κράτους να βασίζεται μόνο στον Προϋπολογισμό ο οποίος παρουσιάζεται με βάση εισπράξεις και πληρωμές. Από πλευράς Οικονομικής Διεύθυνσης (Financial Management) ο Προϋπολογισμός είναι ένα συστατικό μέρος το οποίο από μόνο του δεν είναι αποτελεσματικό. Επομένως η υιοθέτηση των Διεθνών Προτύπων επιβάλλει την πλήρη παρουσίαση της Οικονομικής Θέσης ενός Κράτους ή Δημόσιου οργανισμού με πλήρες Οικονομικές Καταστάσεις όπως Ισολογισμό (Balance Sheet), Λογαριασμό Εσόδων/Εξόδων (Income Statement), Ταμειακή Ροή (Cash Flow Statement) και όλες τις επιβαλλόμενες συνοδευτικές σημειώσεις (Financial Notes). Θα καταλήξω με την χαρακτηριστική φράση «Αν δεν Προγραμματίζεσαι, Προγραμματίζεσαι για να Αποτύχεις».

Οι Βασικοί Παίχτες της Οικονομίας

Ο απλός πολίτης βομβαρδίζεται με λέξεις όπως Οικονομική Κρίση, Κρίση Χρέους, Δημοσιονομικό Έλλειμμα, Ανισοσκελές Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών, Μείωση Εθνικού Ακαθάριστου Προϊόντος (ΑΕΠ) και άλλες οικονομικές έννοιες που ίσως για πρώτη φορά να τις άκουσε στην ζωή του. Σίγουρα όσοι δεν έχουν ακαδημαϊκή κατάρτιση στο αντικείμενο των οικονομικών ή λογιστικής να φαντάζουν ως παράξενες έννοιες και δυσκολονόητες. Οι πιο πάνω έννοιες/ορολογίες είναι αποτέλεσμα πράξεων των βασικών «Παιχτών» της Οικονομίας.

Οι βασικοί «Παίχτες» της Οικονομίας είναι η Κυβέρνηση, η Κεντρική Τράπεζα, τα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα και οι Επιχειρηματίες. Αυτή είναι η Ιεραρχία σε κάθετη μορφή. Ο κάθε «Παίχτης» έχει να επιτελέσει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στον τομέα Οικονομία και αν υπάρξει αδύνατος κρίκος στην λειτουργία της ιεραρχία τότε πιθανών να αποτελέσει και αιτία Οικονομικής Κρίσης. Συνεπώς ο ρόλος της Κυβέρνησης είναι να θεσμοθετεί με Πολιτική και Κανόνες ώστε το τραπεζικό σύστημα να λειτουργεί με διαφάνεια και  να υπηρετεί τον πολίτη. Ο ρόλος της Κεντρικής Τράπεζας είναι να επιβλέπει ώστε να εφαρμόζονται οι Θεσμοί, Πολιτική και Κανόνες που πρέπει να διέπει ένα υγιές Τραπεζικό Σύστημα. Τα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα πρέπει αυστηρώς να εφαρμόζουν τους Θεσμούς, Κανόνες και Πολιτική και περαιτέρω διαμέσου του Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης να υπηρετούν τα συμφέροντα των Μετόχων των, όμως και την Κοινωνία των Πολιτών. Οι επιχειρηματίες πρέπει να τηρούν πιστά τους όρους δανειοδοτήσεων των ώστε να είναι συνεπείς στις υποχρεώσεων των.

Οι Οικονομικές κρίσεις έρχονται στην επιφάνεια για πολλούς λόγους όπως: αδυναμία Κυβερνώντων και Εποπτικών Αρχών να θεσμοθετήσουν Κανόνες και Πολιτική με αποτελεσματικότητα, αδυναμία της Κεντρικής Τράπεζας να ελέγξει και επιβάλει τους θεσμοθετημένους Κανόνες και Πολιτική, εκμετάλλευση των Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων αδυναμιών τους Συστήματος σε θέματα Κανόνων και Πολιτικής, και αδυναμία Επιχειρηματιών να τηρήσουν τους όρους δανεισμού.

Οι πιο πάνω ενέργειες και γεγονότα είναι πιθανές αιτίες για οικονομικές κρίσεις. Συνεπώς όταν ένας από τους βασικούς «Παίχτες» είναι αδύνατος κρίκος τότε μπορεί να συμπαρασύρει ένα ολόκληρο οικονομικό οικοδόμημα το οποίο κτίστηκε μέσα από δεκαετίες. Απλώς να αναφέρουμε ένα παράδειγμα για τον κάθε «Παίχτη»: Κυβέρνηση – αδυναμία στον εκσυγχρονισμό των Θεσμών, Κανόνων και Πολιτικής. Το σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου το οποίο στιγμάτισε την κοινωνία των πολιτών με αποτέλεσμα την απώλεια ενός τεράστιου ποσού, ακούστηκαν απώλειες μερικών δισεκατομμυρίων λιρών γιατί κάποιοι επιτήδειοι εκμεταλλεύτηκαν την «τρύπα» του συστήματος. Κεντρική Τράπεζα – αποτυχία στην επίβλεψη της λειτουργίας των Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων. Αν υπήρχε αποτελεσματική επίβλεψη δεν θα υπήρχε τόσο σοβαρό πρόβλημα με συνεχείς υποβαθμίσεις.  Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα – αμφίβολες επενδύσεις χωρίς τεκμηριωμένες μελέτες οδηγούν σε απώλεια κεφαλαίων και οδηγούν τα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα σε ανεπάρκεια ρευστότητας. Αποτέλεσμα της απώλεια είναι να μετακιλυστεί το κόστος στους επιχειρηματίες με συνέπεια να μειώνεται η ανταγωνιστικότητα των, λόγω αυξημένου κόστους δανεισμού. Παράδειγμα οι επενδύσεις σε Ελληνικά Ομόλογα όπου η Ελληνική Οικονομία δεν ήταν το Ευρωπαϊκό θαύμα για να επενδυθούν τόσα δισεκατομμύρια ευρώ. Επιχειρηματίες – στην χώρα μας παρεξηγήθηκε η λέξη «επιχειρηματίας». Όποιος είχε ένα χωράφι έκανε και τον «developer», έκτιζε μια πολυκατοικία όπου νόμιζε ότι θα έβγαζε στου «χαμού τον κόσμο» μισό εκατομμύριο ευρώ κέρδος. Δανειζόταν 1 εκατομμύριο ως κόστος του κτηρίου και στο τέλος όλοι έμειναν καταχρεωμένοι με τραγικές συνέπειες. Ο Επιχειρηματίας, το «Ε» με κεφαλαίο, θα κάνει έρευνα αγοράς για το προϊόν, θα υπολογίσει το κόστος κεφαλαίου/δανεισμού και θα υπολογίσει το ρίσκο σε πιθανή περίπτωση αποτυχίας να μην φέρει την εταιρεία του στα πρόθυρα της οικονομικής κατάρρευσης. Ευθύνη φέρουν και οι τραπεζίτες γιατί δάνειζαν απλόχερα χωρίς να έχουν μελέτες από τους πελάτες των για την βιωσιμότητα των έργων. Η Γαλλική Τράπεζα Societe Generale το 2004 είχε χαρακτηρίσει την Κυπριακή Αγορά ως ρίσκο μεγάλου μεγέθους σε θέματα χρηματοδότησης στον τομέα των ακινήτων. Διερωτόμαστε πως χάθηκε το ρευστό/χρήμα από την αγορά. Η απάντηση είναι ότι επενδύθηκαν δισεκατομμύρια, σε χιλιάδες κτίρια τα οποία είναι κενά, και είτε είναι προς πώληση ή ενοικίαση χωρίς να προσδίδουν καμία αξία (non value activities). Στην γλώσσα του Μάνατζμεντ ο έξυπνος Μάνατζερ μελετά τις παγκόσμιες τάσεις και το συνεχές μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Το ίδιο πάθημα έπαθε και η Ισπανία πριν από εμάς. Εμείς όμως που ήμασταν? Ζούσαμε στον Κόσμο μας νομιζόμενοι ότι όλοι θα γίνουμε πολυεκατομμυριούχοι. Τα λάθη όμως πληρώνονται ακριβά. 

Το Κεφάλαιο Οικονομία είναι τεράστιο και δεν μπορεί να ρυθμιστεί χωρίς την συνύπαρξη, συμπόρευση με κοινό όραμα όλων των εμπλεκομένων. Εύκολα μπορεί να αναλογιστεί κανείς το τεράστιο έργο του Υπουργού Οικονομικών, όποια και να είναι η κυβέρνηση. Γι΄αυτό το Υπουργείο Οικονομικών έπρεπε να είχε έναν επιτελείο ως «δεξαμενή σκέψεων» με συμμετοχή κορυφαίων τεχνοκρατών από όλους τους εμπλεκόμενους «Παίχτες» σε θέματα Οικονομίας. Πολύ δύσκολο εγχείρημα όχι όμως ακατόρθωτο αν υπήρχε η κατάλληλη Κουλτούρα. Η Εθνική Οικονομία δεν είναι πολιτική και παιχνίδι στα χέρια των εκάστοτε κυβερνώντων/αντιπολίτευσης αλλά αφορά την Κοινωνία των Πολιτών στο σύνολο της ανεξαρτήτως πολιτικού κόμματος. Θα επαναλάβουμε ακόμα μια φορά ότι στην Επιστήμη του Μάνατζμεντ υπάρχουν όλοι οι μηχανισμοί για πρόληψη φτάνει να υπάρχει Βούληση, Στρατηγική και Αγάπη για τον τόπο. Θα τελειώσω αυτό το άρθρο με την χαρακτηριστική φράση του Μέγα Έλληνα Φιλόσοφου Σωκράτη «Δεν μπορώ να τους διδάξω τίποτα άλλο, παρά να έχουν Κριτική Σκέψη».

 

Κρατική Μηχανή: O Μινώταυρος της Εθνικής Οικονομίας

Είναι πασιφανές ότι η λειτουργία της Δημόσιας Υπηρεσίας έχει πλέον καταντήσει ένα μεγάλο καρκίνωμα για τα Δημόσια Οικονομικά. Έχουν γραφεί αρκετά για την λειτουργία και τα προβλήματα της Δημόσιας Υπηρεσίας. Το πώς έφτασε σε αυτό το τραγικό σημείο να χαρακτηρίζεται ως καρκίνωμα και βόμβα στα Δημόσια Οικονομικά έχουν βάλει το χεράκι τους όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα με τη δημιουργία «πελατειακών σχέσεων» κατάσταση η οποία είναι κοινό μυστικό. Αυτός ο Μινώταυρος είναι έτοιμος να κατασπαράξει και να ισοπεδώσει κάθε οικονομική προοπτική αν δεν παρθούν έγκαιρα μέτρα προς την σωστή κατεύθυνση η οποία θα αμβλύνει το πρόβλημα σε διαχρονική βάση.

Στατιστικές των προηγούμενων ετών οι οποίες είδαν το φως της δημοσιότητας κατέδειξαν ότι η Κύπρος έχει έναν από τους πιο ψηλούς συντελεστές μισθοδοσίας σε σύγκριση με τα άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε. Συγκεκριμένα το κρατικό μισθολόγιο είναι πέραν του 37% σε σύγκριση με το 24% των άλλων κρατών μελών. Συνεπώς με την χειροτέρευση των δημόσιων οικονομικών κατά το 2011 σημαίνει αυτόματα και αύξηση του ποσοστού σε μεγαλύτερο και πιο επικίνδυνο σημείο. Ας μην ανατρέξουμε στο παρελθόν να αναζητήσουμε τις αιτίες οι οποίες οδήγησαν σε αυτά τα ψηλά ποσοστά, ζούμε σε ένα μικρό κράτος όπου όλοι γνωρίζουμε τον ένοχο αλλά όλοι τον συγκαλύπτουμε. Είναι καιρός για σημαντικές αλλαγές και καινοτομίες αν θέλουμε να είμαστε πραγματικό Ευρωπαϊκό Κράτος με μέλλον.  

Με το παρόν καθεστώς λειτουργίας της κρατικής μηχανής δεν υπάρχει κανένα μέλλον, καθεστώς το οποίο δημιουργεί ένα υδροκέφαλο και ανίκανο κρατικό μηχανισμό. Για να καταλάβει ο απλός πολίτης πως λειτουργεί ένας οργανισμός ορθολογιστικά, χρειάζεται κάποια συστατικά τα οποία αλληλεπιδρώντας μεταξύ τους  παράγουν το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα. Τα συστατικά αυτά είναι το ανθρώπινο δυναμικό (staff), το στυλ (style), οι δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού (skills), το σύστημα (system), η δομή (structure), και η στρατηγική (strategy). Αν αναλύσουμε το πώς λειτουργεί ο κρατικός τομέας θα διαπιστώσουμε σε ποια τραγική κατάσταση βρίσκεται με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη διασπάθιση δημόσιου χρήματος και περεταίρω να δημιουργείται μεγάλη ταλαιπωρία στον απλό κόσμο σε θέματα άμεσης εξυπηρέτησης.

Η παρούσα λειτουργία και δομή δεν παρέχει κανένα κίνητρο (motivation) στον υπάλληλο για εργασία και αύξηση της παραγωγικότητας του. Απλά να αναφέρουμε το Ιαπωνικό θαύμα στην παγκόσμια οικονομία το οποίο βασίστηκε και πέτυχε με την εισδοχή των προσωπικών κινήτρων στον τομέα εργασίας. Όλες οι παγκόσμιες θεωρίες κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα, ότι για να υπάρχει καλή παραγωγικότητα πρέπει να υπάρχει υποκίνηση του ατόμου η οποία να βασίζεται σε χρηματικά και μη χρηματικά κίνητρα. Στη χώρα μας το εργασιακό περιβάλλον στραγγαλίζει τον υπάλληλο, μία επίσκεψη στο Υπουργείο Υγείας, θα δώσει χωρίς κανέναν ίχνος το στίγμα της αποσύνθεσης – ράφια και στοιβαγμένοι φάκελοι στους διαδρόμους, υπάλληλοι στριμωγμένοι σε πολύ μικρούς χώρους, όπου και να θέλουν να εργαστούν δεν μπορούν. Να αναφέρουμε την γραφειοκρατία σε θέματα κτηματολογίου και πολεοδομίας; Αυτό το καρκίνωμα το οποίο δημιουργήθηκε και εξελίχθηκε με την πάροδο αρκετών χρόνων με τις ευλογίες όλων των πολιτικών κομμάτων, πρέπει να ξεριζωθεί για το καλό της χώρας μας.

Η λύση είναι μόνο μια, η ιδιωτικοποίηση αρκετών δευτερευουσών υπηρεσιών όπου θα μειωθεί η κρατική μηχανή, θα προσλαμβάνονται οι αξιότεροι, θα γίνει πιο ευέλικτη και αυτόματα θα αυξηθεί η παραγωγικότητα. Η παρούσα λειτουργία της κρατικής μηχανής δεν παρέχει κανένα κίνητρο στον εργαζόμενο εφόσον οι αυξήσεις και προαγωγές είναι δεδομένες ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας. Άνθρωποι οι οποίοι έχουν όρεξη για εργασία, τους σκοτώνει το σύστημα και η παντελώς έλλειψη ορθολογιστικού Μάνατζμεντ.

Η μέγιστη ευθύνη γι΄αυτή την κατάσταση βαρύνει μόνο την Ανώτερη Διεύθυνση και εννοούμε τους εκάστοτε κυβερνώντες και κέντρα λήψης αποφάσεων. Ο κάθε Υπουργός πρέπει να βάλει τάξη στα του Οίκου του με την πλήρη καταγραφή των θέσεων και καθηκόντων εργασίας από τους υφιστάμενους τμηματάρχες. Με την παρούσα κατάσταση δημιουργείται η αμφιβολία αν υπάρχει οργανόγραμμα όπου να περιλαμβάνει όλους τους υπαλλήλους. Συνεπώς αν δεν γνωρίζεις τα του Οίκου σου πως θα Διευθύνεις? Πως θα οργανώσεις στρατηγική ανάπτυξης και εξοικονόμησης στα κόστη? Ο κάθε Υπουργός κρίνεται από το αποτέλεσμα των έργων του και ο πολίτης έχει πλέον κρίση. Το «Θα, Θα, Θα» έχει περάσει ανεπιστρεπτεί. Το παρόν οργανόγραμμα και διοίκηση στα υπουργεία το οποίο ακολουθείτο έχει πτωχεύσει πλήρως. Δεν είναι τυχαίο που φτάσαμε σε τραγικό σημείο όσον αφορά την Εθνική Οικονομία.

Απλώς θα αναφέρω ένα απλό παράδειγμα σε θέμα διοίκησης και ελέγχου. Περιμένουν όλα τα υπουργεία τη Έκθεση  της Γενικού Ελεγκτή μετά από 1 ως 1,5 χρόνο για να μελετήσουν τα πιθανά λάθη, παραλείψεις και παραβιάσεις των νομοθεσιών ώστε να πάρουν διορθωτικά μέτρα. Πρόσφατα δημοσιεύματα στον τύπο ανάφεραν ότι δεν υπήρχαν ράμματα για τις χειρουργικές επεμβάσεις των γιατρών στα κρατικά νοσοκομεία. Πραγματικά διερωτόμαστε που έχουμε φτάσει, γιατί αν χαθεί κάποια ζωή από έλλειψη ραμμάτων στις εγχειρίσεις θα γραφτούμε ακόμα μια φορά στο Γκίνες. Τα πιο πάνω συμπτώματα και αιτίες είναι το αποτέλεσμα του είδη πτωχεύσαντος μοντέλο Μάνατζμεντ που ακολουθείται εδώ και δεκαετίες. Συνεπώς θέτω το κριτικό ερώτημα: Πως είναι δυνατό να διοικείται ένα Νοσοκομείο χωρίς την εργοδότηση Εσωτερικού Ελεγκτή όπου θα εντοπίσει το πρόβλημα μέσα από συνεχές ελέγχους και στο κάτω-κάτω δεν θα βγει ούτε στην δημοσιότητα ώστε να γινόμαστε ρεζίλι. Δεύτερο κριτικό ερώτημα: το ορθολογιστικό Μάνατζμεντ είναι ο εντοπισμός από την Γενικό Ελεγκτή μετά από μεγάλο διάστημα?

Στο σύγχρονο Μάνατζμεντ ενεργούμε προληπτικά (proactive) και όχι εκ των υστέρων (reactive). Γι΄ αυτό είμαστε ουραγοί και τρέχουμε πάντα καταϊδρωμένοι να διορθώσουμε τα κακώς έχοντα με όλες τις αρνητικές συνέπειες. Τα σύγχρονα Νοσοκομεία σε θέματα Διοίκησης (Μάνατζμεντ) έχουν όλες τις απαραίτητες βαθμίδες διευθυντών όπως Διευθυντές Κλινικών, Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού, Οικονομικό Διευθυντή, Logistic Μάνατζερ, Housekeeper, Εσωτερικό Ελεγκτή και Γενικό Διευθυντή. Όταν υπάρχουν τα πιο πάνω άρτια καταρτισμένα άτομα τότε στην καθομιλουμένη μας γλώσσα η Διοίκηση του Νοσοκομείου θα λειτουργεί ως ένα καλοκουρδισμένο ρολόι. Που ήσασταν κύριοι υπουργοί Υγείας τόσα χρόνια? Αυτό το μοντέλο είναι εφαρμόσιμο σε κάθε υπουργείο με μικρές παραλλαγές.

Τελειώνοντας καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο Μινώταυρος πρέπει να αλλάξει μοντέλο Μάνατζμεντ διαφορετικά με μπαλώματα το μόνο που θα καταφέρνουμε είναι να διαιωνίζουμε το πρόβλημα και επίσης να σπέρνουμε και τον διχασμό στους πολίτες της χώρας μας. Αν ανατρέξουμε στην Μυθολογία θα εντοπίσουμε ότι υπάρχει η άποψη ότι ο μύθος της θανάτωσης του Μινώταυρου συμβολίζει την απελευθέρωση των Ελλήνων από την κυριαρχία της Μινωικής Κρήτης. Γι, αυτό έστω και μεταφορικά εμείς λέμε να αλλάξει πρόσωπο και κατεύθυνση ο Μινώταυρος. Πλέον πρέπει να το καταλάβουν όλοι ότι ο Πολίτες δύο ταχυτήτων πρέπει να εκλείψουν. Πετυχαίνοντας αυτό θα υπάρξει μεγάλη συνοχή και συναίνεση μεταξύ των πολιτών της χώρας εκτός αν ορισμένοι επιδιώκουν το αντίθετο γιατί έτσι τους βολεύει.   

Οικονομία και Καινοτομία: Δύο Συγκοινωνούντα Δοχεία

Θα χαρακτήριζα την Καινοτομία ως το οξυγόνο για την εκάστοτε οικονομία και επίσης ως ένα από τους πιο θεμελιώδες παραμέτρους της σύγχρονης οικονομίας. Οικονομία η οποία δεν υποστηρίζεται από στρατηγικό προγραμματισμό σε θέματα Καινοτομίας είναι καταδικασμένη σε μαρασμό με όλες τις αρνητικές συνέπειες για τις κοινωνίες των πολιτών. Δεν είναι τυχαίο όπου οι αναπτυγμένες χώρες της Ε.Ε. διαθέτουν σημαντικά κονδύλια σε Έρευνα & Ανάπτυξη σε σύγκριση ως προς το ΑΕΠ. Στην χώρα μας δεν χρειάζεται να ενδιατρίψουμε και να αναλύσουμε σε βάθος το θέμα αυτό γιατί είμαστε ουραγοί ως συνήθως με το εξευτελιστικό ποσοστό ως προς το ΑΕΠ της τάξης του 0,44% σε σύγκριση με τις αναπτυγμένες χώρες της Ε.Ε. όπου ξεπερνά το 3,50%. Είναι τυχαίο που η οικονομία μας είναι εδώ και δύο χρόνια σε ύφεση και ας τα ρίχνουν κάποιοι όλα στην παγκόσμια οικονομική κρίση. Όταν δεν υπάρχει συγκεκριμένη στρατηγική στα κέντρα λήψης αποφάσεων (Βουλή και Κυβέρνηση) είναι εύκολο να τα φορτώνουμε όλα στην παγκόσμια κρίση και με μια μονοκονδυλιά «καθαρίσαμε». Απλώς να αναφέρω (πηγή Economist 6-12 Αυγούστου 2011) ότι από τις 42 χώρες οι οποίες αναφέρονται στην συγκεκριμένη έκδοση μόνο η Ελλάδα και η Ιαπωνία δεν θα έχουν θετικό ρυθμό ανάπτυξης για το 2011 όπου στον αντίποδα αρκετές χώρες παρουσιάζουν τρομερούς ρυθμούς ανάπτυξης πέραν του 5%.

Με τον όρο Καινοτομία εννοείται η νέα και πρωτοποριακή ιδέα για την υλοποίηση κάποιου πράγματος ή η νέα διαδικασία αυτής της υλοποίησης, καθώς επίσης και η εφαρμογή νέων εφευρέσεων ή ανακαλύψεων για την πραγματοποίηση κάποιου αποτελέσματος. Συχνά ο όρος χρησιμοποιείται σε οικονομικό/επιχειρηματικό/εμπορικό πλαίσιο. Συνδέεται με την έρευνα και την ανάπτυξη, ειδικά στο χώρο των επιχειρήσεων, με τα αντίστοιχα τμήματα Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D, Research and Development). Ως παράδειγμα σε θέμα καινοτομίας αναφέρουμε το νέο εγχείρημα της εταιρείας κινητής τηλεφωνία η οποία εισάγει στη αγορά τα κινητά τηλέφωνα Black Berry smartphones η οποία έχει αναπτύξει νέο σύστημα δια της αφής (touch-screen) με στόχο να αυξήσει τις πωλήσεις της.

Αυτό το παράδειγμα καταδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι Οικονομία και Καινοτομία είναι δύο αδιαχώρητα συστατικά. Συνεπώς Οικονομία χωρίς Καινοτομία δεν έχει μέλλον. Ο δρόμος της εξέλιξης ο οποίος περνά διαμέσου της Καινοτομίας είναι ένας συνεχές αγώνας Έρευνας & Ανάπτυξης. Εταιρίες κολοσσοί οι οποίοι απέτυχαν να εκσυγχρονιστούν χάθηκαν από τον παγκόσμιο χάρτη. Τρανταχτό παράδειγμα η Asco Hasler εταιρεία κολοσσός στην Αμερική η οποία ήταν Market Leader στον τομέα των Ταχυδρομικών Υπηρεσιών απέτυχε να καινοτομήσει στην νέα τάξη πραγμάτων με συνεπακόλουθο να πωληθεί σε ανταγωνιστική εταιρεία. Όταν αναφερόμαστε σε περίπτωση κρατών ο αντίκτυπος είναι στην κοινωνία των πολιτών γιατί με την αποτυχία ή ανικανότητα σε θέμα καινοτομίας συνεπάγεται αύξηση ανεργίας, μη απορρόφηση νέων επιστημόνων, μη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, απειλή ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και κορεσμός των υφιστάμενων προϊόντων.

Οι Εθνικές Οικονομίες στην νέα τάξη πραγμάτων με την παγκοσμιοποίηση δέχονται πολλές πιέσεις από εξωτερικές και εσωτερικές δυνάμεις. Οι δυνάμεις αυτές είναι οι ανταγωνιστές, η αλλαγή της τεχνολογίας, η εισαγωγή νέων προϊόντων, η αλλαγή κουλτούρας, η αλλαγή στις στρατηγικές συμμαχίες, και οι απρόβλεπτες φυσικές καταστροφές. Γι΄ αυτό η Καινοτομία διαμέσου της συνεχούς Έρευνας & Ανάπτυξης είναι περισσότερο από αναγκαία στην παρούσα παγκόσμια κατάσταση. Δεν είναι εύκολο να χειριστεί ένα άτομο το θέμα «Οικονομία» γιατί δεν είναι δυνατό να κατέχει ένα άτομο σε βάθος Μεταπτυχιακού επιπέδου την Οικονομική Επιστήμη, Λογιστική Τέχνη, Διοικητική Επιστήμη, Τέχνη του Μάρκετινγκ, και Στρατηγικό Προγραμματισμό ώστε να λαμβάνει έγκαιρα και άμεσα αποφάσεις. Η νέα τάξη πραγμάτων επιβάλλει σε θέμα «Εθνικής Οικονομίας» την σύσταση ομάδας κρούσης έμπειρων ειδικών σε ευρή φάσμα ειδικοτήτων ως πιο πάνω και όχι απλών λειτουργών/τεχνοκρατών. Και αυτή η αλλαγή είναι μέρος της Καινοτομίας. Με απλά λόγια Καινοτομία = Να Σκέφτεσαι Διαφορετικά. Τα κέντρα λήψης αποφάσεων μπορούν και έχουν την ικανότητα να σκέφτονται διαφορετικά ώστε να οδηγήσουν τον τόπο και την κοινωνία των πολιτών με ασφάλεια σε ουσιώδη οικονομική βιωσιμότητα ή θα οδηγήσουν τον τόπο σε οικονομική εξαθλίωση. «Ιδού η Ρόδος ιδού και το πήδημα».

Μάνατζμεντ: Γιατί Έξυπνοι Μάνατζερ κάνουν Τραγικά Λάθη

Με βάση τα τελευταία θλιβερά γεγονότα τα οποία συνέβησαν στην Ναυτική Βάση παρά το χωριό Μαρί και το μεγάλο πλήγμα για την Εθνική μας Οικονομία με την πλήρη καταστροφή του σύγχρονου Ηλεκτροπαραγωγικού Σταθμού της ΑΗΚ, θα προσπαθήσω δια του παρόντος άρθρου να δώσω σε απλή κατανοητή γλώσσα χρησιμοποιώντας την Διοικητική Επιστήμη (Management Science) για να καταλήξω και στην αιτιολογία του τίτλου του συγκεκριμένου άρθρου.

Η φράση «Γιατί Έξυπνοι Μάνατζερ κάνουν Τραγικά Λάθη» είναι η μετάφραση από μια ομιλία του καλύτερου σύγχρονου Μάνατζμεντ Γκουρού στον πλανήτη, Michael Porter, ο οποίος σε μια ομιλία του στο πρόσφατο παρελθόν ανάφερε την χαρακτηριστική φράση «Why do Good Managers make Bad Mistakes/Strategy». Ο Porter στην συγκριμένη ομιλία του ανάφερε ότι μέσα από συνεχείς μελέτες 25-30 χρονών είχε δημιουργηθεί ως αποτέλεσμα των μελετών ότι οι σοβαρές επιπτώσεις σε οργανισμούς/κράτη αφορούν αλλαγές/επιδράσεις από εξωγενείς παράγοντες. Αυτό το συμπέρασμα έχει αναιρεθεί και κατέληξε ότι τα τραγικά λάθη προέρχονται από μέσα, δηλαδή από τα Διευθυντικά Στελέχη των οργανισμών/κρατών. 

Είναι γεγονός ότι υπήρξε ένα τραγικό συμβάν με χάσιμο ανθρώπινων ζωών και με συνεπακόλουθο τις αρνητικές επιπτώσεις στην Εθνική Οικονομία λόγω της καταστροφής της κύριας παραγωγικής μονάδας ενέργειας. Σύμφωνα με τα έγγραφα τα οποία δημοσιεύθηκαν στον τύπο, εξάγετε το συμπέρασμα ότι υπήρχε πολύ κακός στρατηγικός προγραμματισμός και αναποτελεσματική επικοινωνία όσον αφορά την έκρηξη στη ναυτική βάση και συνάμα την διαχείριση του προβληματικού φορτίου. Στην όλη υπόθεση διαφάνηκε ότι εμπλάκηκαν άτομα από πολύ υψηλόβαθμες θέσεις υπουργείων και στρατού. Συνεπάγεται ότι αυτά τα άτομα είχαν τουλάχιστον μια επαρκεί ακαδημαϊκή μόρφωση.

Πρώτο κριτικό ερώτημα: Για υψηλές θέσεις στρατηγικού προγραμματισμού, διαχείρισης κρίσεως, εντοπισμού ρίσκου είτε σε επιχειρησιακό  περιβάλλον, είτε σε στρατιωτικό, είτε σε οικονομικό περιβάλλον είναι αρκετά τα ακαδημαϊκά προσόντα? Αν ήταν επαρκές δεν θα φτάναμε στο τραγικό συμβάν.  Δεύτερο κριτικό ερώτημα: Όλοι αυτοί οι οποίοι εμπλάκηκαν στην διαχείριση του φορτίου είναι «βλάκες»? Βεβαίως όχι γιατί έχουν πολύχρονη εμπειρία στις θέσεις των, ειδικά οι στρατιωτικοί.

Συνεπώς επανέρχομαι στον τίτλο του άρθρου «Γιατί Έξυπνοι Μάνατζερ κάνουν Τραγικά Λάθη»? Εδώ είναι η αξία της Διοικητικής Επιστήμης. Η Διοικητική Επιστήμη δίνει όλα τα εφόδια στα Ικανά Άτομα να παίρνουν αποτελεσματικές αποφάσεις και να λειτουργούν προληπτικά. Οι λέξεις «Ικανά Άτομα» είναι με κεφαλαία γιατί για να μπορεί να Διοικεί/Ηγείται κάποιος είναι ταλέντο το οποίο με την κατάλληλη ακαδημαϊκή και επαγγελματική μόρφωση καλλιεργείται και αναπτύσσεται η προσωπικότητα. Σπάνια συστατικά γι΄ αυτό και οι πραγματικοί Ηγέτες (Leaders) δεν είναι αρκετοί. Είναι αυτό το τραγικό φαινόμενο της κομματοκρατίας και κουμπαροκρατίας που πληρώνει ο απλός πολίτης.

Στην επιστημονική γλώσσα του Μάνατζμεντ ένας οργανισμός/κράτος για να μπορεί να λειτουργήσει ορθολογιστικά πρέπει τα ακόλουθα συστατικά μέρη να λειτουργούν άψογα: (1) στρατηγική (strategy), (2) οργανόγραμμα (structure), (3) σύστημα (system), (4) κοινές αξίες (share values), (5) προσωπικό (staff), (6)  δεξιότητες (skills), και (7) στυλ (style). Η Ελλάδα χαρακτηρίστηκε ως κράτος διαφθοράς από μελέτη της Ε.Ε., εμάς που θα μας κατατάξουν αν πραγματοποιηθεί έρευνα?

Ας δώσουμε κάποια χαρακτηριστικά με βάση την ανάλυση του πιο πάνω μοντέλου (7΄s MacKinsey Framework).  Στρατηγική: αν υπήρχε δεν θα φτάναμε στο τραγικό γεγονός και στην άσχημη πορεία της Οικονομίας, Οργανόγραμμα: με την εμπλοκή αρκετών υπουργείων και υπηρεσιών διαφαίνεται ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρο οργανόγραμμα προς λήψη δραστικών αποφάσεων, Σύστημα: δεν υπάρχει σύστημα ξεκάθαρο ως προς την διεκπεραίωση της εργασίας, γιατί αν υπήρχε η Κρατική Μηχανή θα ήταν πιο παραγωγική, Κοινές Αξίες: πώς να υπάρχουν αξίες σήμερα όπου το βόλεμα κυριαρχεί σε όλους τους τομείς στην ζωή του τόπου μας, Προσωπικό: όταν υπάρχει η αντίληψη της ευνοιοκρατίας στον πολίτη πως μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι υπάρχει άρτιο προσωπικό, και ως απλό παράδειγμα να αναφέρουμε τις πολλές προσφυγές κατά προαγωγών που γίνονται στο Ανώτατο Δικαστήριο, Δεξιότητες: υπάρχουν όμως δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς στρατηγική, οργανόγραμμα και σύστημα, και Στυλ: δεν υπάρχει στυλ Ηγεσίας που να οδηγεί τη χώρα μας σε έξοδο και με ασφάλεια από την κρίση και την οποιαδήποτε κρίση σε διαχρονική βάση.

Συνεπώς καταλήγοντας με βάση την πιο πάνω ανάλυση και αιτιολογώντας και τον τίτλο θα αναφέρω την λαϊκή μας ρήση «Ότι πάθουμε εν που την κκελλέ μας». Χάθηκαν οι Ηθικές Αξίες, δεν υπάρχει Όραμα και Στρατηγική, δεν υπάρχει σαφές σχέδιο προς υλοποίηση της Στρατηγικής. Δυστυχώς τα λάθη είναι πολλά και διαχρονικά γι’ αυτό και το κάθε λάθος πληρώνεται ακριβά. Ακόμα μια φορά καλούμε τα κέντρα λήψης αποφάσεων (Κυβέρνηση και Βουλή) προς λήψη δραστικών μέτρων προς διάσωση της Οικονομίας. Τα μέτρα αν δεν δημιουργήσουν ρυθμό ανάπτυξης τα προβλήματα θα διογκωθούν και ειδικά αυτό της ανεργίας γιατί όταν τώρα το ποσοστό είναι 7,4% μετά τον Οκτώβριο όταν το 80% των ξενοδοχειακών μονάδων θα αναστείλει τις λειτουργίες των που θα φτάσει το ποσοστό ανεργίας? Υπάρχει στρατηγική και σχέδιο δράσης από το Υπουργείο Εργασίας ή θα έρθουμε τον Δεκέμβριο και θα μιλούμε για ρεκόρ Ανεργίας? Συνεπώς η Κοινή Αξία είναι η Κοινωνία των Πολιτών και όχι η Κοινωνία των Ευνοιωκρατούντων και Βολεμένων.

Ανεργία και Στρατηγική Ανάκαμψης

Είναι πασιφανές ότι στην χώρα μας δυστυχώς μπαίνουμε σε νέα τάξη πραγμάτων όσον αφορά το θεμελιώδες κοινωνικό πρόβλημα της ανεργίας όπου δυστυχώς επηρεάζει όλα τα κοινωνικά στρώματα της κοινωνίας μας ανεξαρτήτως μορφωτικού επιπέδου. Περεταίρω θα χαρακτήριζα ως ωρολογιακή βόμβα στα κοινωνικά θεμέλια του τόπου μας. Ας κάνουμε μια μικρή αναδρομή για να καταλάβουμε την νέα τάξη πραγμάτων. Πριν την τουρκική εισβολή, η πλειοψηφία του γυναικείου πληθυσμού δεν εργαζόταν και ούτε θεωρείτο επάναγκες για την επιβίωση της οικογένειας. Σήμερα είναι επάναγκες να εργάζονται όλα τα ενεργά άτομα σε μια οικογένεια για να μπορεί  να ευημερεί ή τουλάχιστον να έχει ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο. Αυτό υποδηλεί το μεγάλο βαθμό αλλαγής του περιβάλλοντος στον τομέα εργασίας και ανεργίας.

Η Ανεργία ως λέξη υποδηλεί ένα κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα γιατί οι επιπτώσεις είναι πολλαπλές και στα άτομα τα οποία ζουν την ανεργία και επιπρόσθετα επιβαρύνει το κράτος με πληρωμή εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ ως επιδομάτων τα οποία δεν προσδίδουν αξία στο κράτος. Δυστυχώς οι αριθμοί καταδεικνύουν το μεγάλο πρόβλημα όπου αν δεν αναγνωριστεί ως κατεπείγον και χαραχτεί Εθνική Στρατηγική Ανάκαμψης της Ανεργίας θα βρεθούμε με γεγονότα και καταστάσεις πρωτόγνωρες για το βιοτικό επίπεδο του λαού μας. Θα κάνουμε πισωγύρισμα αρκετών δεκαετιών. Σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Στατιστικής και Ερευνών το Ιανουάριο του 2008 οι εγγεγραμμένοι άνεργοι ήταν 11,383 και τον Απρίλιο του 2011 έφτασαν στις 27,479. Οι αριθμοί καταδεικνύουν μια δραματική αύξηση της τάξης του 241% η οποία δεν μας αφήνει περιθώρια για εφησυχασμό και αδράνεια. 

Θα αναφέρω μια φράση του «Πατέρα του Μάνατζμεντ» Peter Drucker: για να λύσης ένα πρόβλημα πρέπει να το τεμαχίσεις και να φτάσεις στον πιο μικρό στόχο ώστε να βρεις και την λύση του προβλήματος. Καταρχήν είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι η Ανεργία είναι ένα πολυδιάστατο και πολυσύνθετο πρόβλημα. Τρείς είναι οι βασικοί λόγοι της υψηλής Ανεργίας ως εξής: (1) η Ανεργία είναι συνεπακόλουθο της διαβρωμένης οικονομικής ανταγωνιστικότητας μας, (2) δεν δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας ώστε να πραγματοποιούνται νέες προσλήψεις,  και (3) το τραγικό ότι οι εταιρείες προχωρούν σε συνεχές απολύσεις προσωπικού λόγο συνεχών πιέσεων ως προς τις υποχρεώσεις των. Τρανταχτό παράδειγμα οι τελευταίες απολύσεις με το 1/3 του προσωπικού της δημόσιας εταιρείας ΚΕΟ. Λόγο του πολύ υψηλού δανεισμού των εταιρειών και με μειωμένες τις προοπτικές καλών ρυθμών ανάπτυξης πέραν του 3%, η πιο εύκολη λύση όταν μια εταιρεία αντιμετωπίζει πρόβλημα είναι η απόλυση προσωπικού.

Ως χώρα σε μεγέθη είμαστε πολύ μικροί γι’ αυτό και οι αλλαγές στους  οικονομικούς δείκτες είναι πολύ σημαντικές και οι επιπτώσεις αλλάζουν τα δεδομένα σε μεγάλο βαθμό. Προσωπική μου άποψη είναι ότι επιβάλλεται η σύσταση πολυθεματικής ομάδας (Cross Functional Team) με άτομα έμπειρα από τομείς όπως Κρατικό, Συνδικαλιστικό, Ιδιωτικό και Ακαδημαϊκό/Ερευνητικό σε  θέματα Διοίκησης Επιχειρήσεων, Στατιστικής, Ψυχολογίας, Οικονομικά, Λογιστική, και  Στρατηγικό Προγραμματισμό ώστε μέσα από ορθολογιστική έρευνα να εξαχθούν και τα σωστά συμπεράσματα με συνεπακόλουθο να χαραχτεί ορθή στρατηγική ανάκαμψης της Ανεργίας. Κάθε μέλος της ομάδας θα παραθέσει τις δικές του παραμέτρους με συνεπακόλουθο να προσεγγιστούν όλες οι πλευρές του προβλήματος. Εξού και «Αν δεν προγραμματίζεσαι σωστά, προγραμματίζεσαι για να αποτύχεις». 

Δεν είναι εύκολο το έργο της ομάδας γιατί επιβάλλεται η μελέτη της αγοράς εργασίας στην παρούσα κατάσταση ώστε να εντοπιστούν οι φθίνουσες κατηγορίες επαγγελμάτων και οι νέες προοπτικές επαγγελμάτων, ο τεμαχισμός του αριθμού των 27,479 ανέργων ως προς το φύλο, χρόνο ανεργίας, τομέα ανεργίας, τις δεξιότητες, την ακαδημαϊκή και επαγγελματική κατάρτιση του ανέργου. Συνεπώς τα άτομα τα οποία ανήκουν σε φθίνουσες κατηγορίες επαγγελμάτων θα κατευθυνθούν σε άλλες παραγωγικές κατηγορίες και θα επαναδραστηριοπιοιηθούν. Αν πάρουμε το σενάριο της μη καλής πληροφόρησης, δηλαδή ανεπαρκές λογισμικό με προοπτική πολυδιάστατης μορφής πληροφόρησης τότε η οποιαδήποτε ενέργεια επίλυσης του προβλήματος ξεκινά με αρνητική προοπτική επίλυσης του.

Το πρόβλημα της Ανεργίας είναι από μόνο του ένα «Μάθημα – Case Study» προς επίλυση διαφορετικά θα έχουμε πολύ χειρότερα αποτελέσματα στο εγγύς μέλλον. Άρα η σωστή και έγκαιρη διάγνωση μπορεί να επιφέρει και την λύση του προβλήματος διαφορετικά αν έχουμε αύξηση της Ανεργίας είμαστε άξιοι της τύχης μας. Η Ελλάδα πρέπει να μας γίνει ένα πολύ καλό μάθημα προς αποφυγή. Πραγματικά βλέποντας συνεντεύξεις νέων πτυχιούχων στην Ελλάδα όπου νιώθουν την ανεργία στο πετσί τους και η μόνη διέξοδος προς μια καλύτερη ζωή είναι η φυγή στο εξωτερικό πρέπει να κτυπά καμπανάκι σε όλους οι οποίοι βρίσκονται στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Εθνική Οικονομία και Στρατηγική Διαφοροποίησης

Αγαπητοί αναγνώστες θα ξεκινήσω την συγγραφή αυτού του άρθρου με κάποιους τίτλους άρθρων μου οι οποίοι δημοσιεύθηκαν κατά καιρούς στον τύπο ξεκινώντας με τίτλους άρθρων από τον Οκτώβριο του 2008. Θα χρησιμοποιήσω την δημοφιλή μέθοδο το Μέγα Σωκράτη «Μαιευτική» ώστε να οδηγηθεί ο αναγνώστης διαμέσου της κριτικής σκέψης στα δικά του συμπεράσματα αναφορικά με την πορεία της Εθνική μας Οικονομίας την οποία πρέπει να διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού.

Κάθε τίτλος υπαγόρευε και ένα υπαρκτό πρόβλημα: «Τουρισμός ώρα Μηδέν», «Ώρα των Αποφάσεων και των Έργων», «Στρατηγική Ηγεσία Διαχείρισης Κρίσεων», «Έφτασε ο καιρός για λιγότερο Κράτος», «Επιβάλλονται Τομές στην Οικονομία», «Ακόμη να Εξαγγελθούν σαφή μέτρα για την Κρίση», «Έστω και την Υστάτη Επείγουν Μέτρα», «Προβληματισμοί για το μέλλον της Κυπριακής Οικονομίας», και «Ο Πυλώνας της Ανάπτυξης ως Αντίδοτο στην Κρίση». Αρκετοί έγκριτοι επιστήμονες έχουν αρθρογραφήσει για το θέμα της διαφύλαξης της Εθνικής Οικονομίας. Όμως από την Θεωρία στην Πράξη αποτύχαμε. Όταν φτάσαμε να δανειζόμαστε με επιτόκιο 8,18% και να είμαστε η δεύτερη χειρότερη χώρα σε θέμα επιχειρηματικής εμπιστοσύνης μετά από την Ελλάδα, αυτό καταδεικνύει την δυσχερέστατη παρούσα κατάσταση. Ανατρέχοντας στο εγγύς παρελθόν και βλέποντας τις υποδείξεις για τα κακώς έχοντα στο θέμα «Οικονομία» μου έρχεται κατά νου η λαϊκή μας παροιμία «Στερνή μου Γνώσει να σε είχα Πρώτη».

Αν λαμβάναμε έγκαιρα μέτρα και προληπτικά δεν θα είμαστε στην παρούσα κατάσταση και προ του φάσματος της χρεοκοπίας. Χρεοκοπία σημαίνει ότι το κράτος δεν μπορεί να αποπληρώσει τις τρέχουσες υποχρεώσεις του με συνεπακόλουθο να ζητήσει την στήριξη της Τρόικας, δηλαδή Ε.Ε., ΕΚΤ, και ΔΝΤ. Περαιτέρω υπάρχει ως δαμόκλεια σπάθη γιατί με το 8,18% ως δανειστικό επιτόκιο δεν μπορούμε να βγούμε στις Διεθνής Αγορές να δανειστούμε και περεταίρω χάνετε το κλίμα εμπιστοσύνης των δανειστών. Αν όμως πάρουμε και ένα ενδιάμεσο σενάριο όπου μας δίνει την ευχέρεια να δανειστούμε, δεν θα μπορέσουμε να αποπληρώσουμε τα χρέη μας γιατί με ένα τόσο ψηλό κόστος δανεισμού (cost of capital) χρειάζονται ρυθμοί ανάπτυξης πέραν του 4% όπου στο εγγύς μέλλον είναι αδύνατο να το πετύχουμε.

Επανέρχομαι στον τίτλο «Εθνική Οικονομία και Στρατηγική Διαφοροποίησης» για να εξηγήσουμε και την σημασία του. Ας πάρουμε ως πραγματικό παράδειγμα και ως μάθημα προς αποφυγή το παράδειγμα της Ελλάδας. Με την επιβολή μόνο εξοντωτικών φορολογικών μέτρων και μείωσης των απολαβών σε όλες τις βαθμίδες μισθοδοσίας το μόνο που κατάφερε ήταν να διαλύσει την συνοχή του κράτους και να παραμείνει στην στασιμότητα του αρνητικού ρυθμού ανάπτυξης μεταξύ του -4,5% και -5,5%. Αυτό καταδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η φορολογική στρατηγική δεν λύνει προβλήματα από μόνη της.  Πέραν αυτού δημιουργεί και αίσθημα πανικού στους πολίτες. Τρανταχτό παράδειγμα από την δική μας πλευρά η επιβολή ΦΠΑ 5% στα τρόφιμα και φάρμακα από την 1^η Ιανουαρίου όπου δεν επέφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα δηλαδή την αύξηση των εσόδων του κράτους. Συνεπώς πρέπει οι ιθύνοντες να αλλάξουν στρατηγική «Στρατηγική Διαφοροποίησης».

Η Στρατηγική Στόχευση πρέπει να κτίζεται σε διαχρονική βάση και να είναι συγκεκριμένη.  Η στρατηγική η οποία κτίζεται με ορίζοντα το εγγύς μέλλον μόνο προβλήματα προκαλεί και στρεβλώσεις γι΄αυτό και υπάρχει η επιστημονική θεωρεία/μοντέλο «Μυωπικό Μάνατζμεντ». Συνεπώς η Στοχευμένη Στρατηγική βασίζεται σε δύο πυλώνες αναπόσπαστους και αδιαχώρητους ως προς την βελτίωση του ΑΕΠ: 1^ος Πυλώνας της Αύξησης των Εσόδων (δηλαδή Αναπτυξιακής Στρατηγικής/Πολιτικής) και ο 2^ος Πυλώνας Αύξησης της Παραγωγικότητας.  Η αύξηση των εσόδων περνά διαμέσου της επέκτασης και εισδοχής σε νέες αγορές και με την προσέλκυση νέων επενδύσεων, συνεπώς στον πρώτο πυλώνα υπάρχουν δύο υποκατηγορίες. Στον 2^ον Πυλώνα υπάρχουν 3 υποκατηγορίες: (α) αύξηση τιμών, (β) βελτίωση του προϊόντος, και (γ) μείωση κόστων. Αυτό το μοντέλο λειτουργεί ως πυραμίδα και θα το αποκαλούσα ως «ευαγγέλιο» σε θέματα στρατηγικού σχεδιασμού.

Η αποτυχία της Ελλάδας είναι οφθαλμοφανέστατη γιατί παράκαμψε τους 2 πυλώνες ανάπτυξης και εφάρμοσε μόνο την 3^η υποκατηγορία του 2^ου πυλώνα «μείωση κόστων». Η αποτυχία ήταν δεδομένη γι’ αυτό ανήκει στη σφαίρα του Μυωπικού Μάνατζμεντ. Μετά από έναν ολόκληρο χρόνο χαμένο ο Ευάγγελος Βενιζέλος δήλωσε πρόσφατα ότι πρέπει να επικεντρωθούν σε θέματα ανάπτυξης. Συνεπώς η βελτίωση της Εθνικής μας Οικονομίας διαπερνά μέσα από την ανάπτυξη και την αύξηση της παραγωγικότητας όπου είναι δύο αδιαχώρητα συστατικά. Γι’ αυτό στα κέντρα λήψης αποφάσεων (Κυβέρνηση και Βουλή) δεν πρέπει να σταθούν μόνο σε φορολογικές μαθηματικές φόρμουλες οι οποίες εδώ και 10ετίες όπου εφαρμόστηκαν είχαν αποτύχει παταγωδώς. Δεν είμαστε ούτε οι πρώτοι ούτε και οι τελευταίοι που θα αντιμετωπίσουν τέτοιου είδους προβλήματα. Η Εθνική Οικονομία έχει πολλούς παραμέτρους φτάνει να υπάρχει η κατάλληλη υποδομή και μηχανισμοί ώστε να δρας προληπτικά και όχι εκ των υστέρων και καταϊδρωμένος.