Εθνική Οικονομία και Εξ Αποστάσεως Δια Βίου Μάθηση

Είναι πλέον παραδεκτό ότι ό χάρτης της εκπαίδευσης έχει αλλάξει άρδην τα τελευταία χρόνια. Βλέπουμε πανεπιστήμια παγκοσμίου φήμης να επενδύουν στην εξ’ αποστάσεως και διά βίου μάθηση εκπαίδευση ελκύοντας εργαζόμενους και άτομα όλων των ηλικιών τα οποία για διάφορους λόγους δεν θα μπορούσαν να φοιτούν σε πανεπιστήμια. Τα οφέλη είναι τεράστια από τη διά βίου μάθηση τόσο για την ανάπτυξη της γνώσης όσο και για την οικονομία. Αρκετοί εργαζόμενοι θα εγγράφονταν σε πτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο. Το αποτέλεσμα της λαμβάνουσας γνώσης θα οδηγήσει σε ανάπτυξη των οργανισμών, σε εξειδίκευση γνώσεων και θα καταστούσε και τη χώρα μας ακόμα πιο ανταγωνιστική στο τομέα της οικονομίας. Εξού και το περίφημο «γυράσκω αεί διδασκόμενος».

Δυστυχώς στην Κύπρο έχουμε ένα ανοιχτό πανεπιστήμιο (Cyprus Open University) και αυτό υπολειτουργεί λόγω μειωμένων κονδυλίων. Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν έχουν τροχοδρομήσει πλην ενός, πτυχία ή μεταπτυχιακά προγράμματα δια της εξ’ αποστάσεως μεθόδου. Η εξέλιξη της τεχνολογίας είναι τόσο ραγδαία όπου έχει αλλάξει το τοπίο στην εκπαίδευση. Με τη βοήθεια της τεχνολογίας μπορούν να διεκπεραιώνονται διαλέξεις και να γίνετε συζήτηση ως να λάμβανε χώρα σε αίθουσα πανεπιστημίου σε πραγματικό χρόνο. Δυστυχώς στην χώρα μας είμαστε πάντα ουραγοί και ακολουθούμε τις εξελίξεις και τα γεγονότα με πολύ αργό ρυθμό.

Στα κέντρα λήψης αποφάσεων δεν έχουν καταλάβει και εμπεδώσει την αξία της εξ’ αποστάσεως και διά βίου μάθησης εκπαίδευση γιατί όταν αποκόπτονται κονδύλια, δυστυχώς πάντα περιλαμβάνουν και τον τομέα της εκπαίδευσης. Η εκπαίδευση είναι ο κινητήριος μοχλός για το μέλλον και την επιβίωση της κάθε χώρας. Πως μια χώρα χωρίς την παραγωγή νέας γνώσης θα έχει μέλλον? Ως χώρα χωρίς βαριά και μεσαία βιομηχανία όπου στηριζόμαστε στις υπηρεσίες, επιβάλλετε να επενδύσουμε στην γνώση ώστε να καταστούμε κέντρο εκπαίδευσης και παραγωγής γνώσεων. Είναι τρανταχτό παράδειγμα ότι δεν επενδύουμε σε ορθολογιστικές και μακροχρόνιες βάσεις στην εκπαίδευση γιατί η εκπαίδευση δεν πρέπει να υπολογίζεται ως κόστος αλλά να διαφυλάττεται «ως κόρη οφθαλμού», και περαιτέρω επιβάλλεται να χαραχτεί εθνική στρατηγική μακριά από μικροπολιτικές σκοπιμότητες.

Γνώση και Οικονομία είναι συγκοινωνούντα δοχεία, γιατί χωρίς γνώση δεν μπορεί να αναπτυχθεί η οικονομία. Γνώση, συνεπάγεται καινοτομία και ανταγωνιστικότητα, όπου μεταφράζονται νε δυνατή με γερά θεμέλια Οικονομία. Γνώση και Οικονομία πρέπει να συμβαδίζουν και να τροχιοδρομούνται σε ένα κοινό Σχέδιο Δράσης ανάπτυξης και υλοποίησης. Στη γλώσσα του Στρατηγικού Μάρκετινγκ, υπάρχει η στρατηγική «αντίγραψε τον ανταγωνιστή σου και διαφοροποιήσου». Εμείς ούτε μια απλή αντιγραφή δεν μπορούμε να πράξουμε και ας μην διαφοροποιηθούμε. Ως παράδειγμα στην παραγωγή γνώσης όπου είναι μοχλός εισροής των καλύτερων φοιτητών, πέραν των οικονομικών οφέλων και της δημιουργίας ως «Γνώσης υπό μορφή Brand», θα αναφέρω ότι ένα από τα καλύτερα πανεπιστήμια της Αγγλίας έχει επενδύσει μεγάλα κεφάλαια στην εξ’ αποστάσεως δια βίου μάθηση, όπου το μεταπτυχιακό του δίπλωμα στην Διοίκηση Επιχειρήσεων  (MBA) είναι αναγνωρισμένο σε 101 χώρες του κόσμου. Επί καιρό Σαρκοζί στην Γαλλία χαράχτηκε Σχέδιο Δράσης για δαπάνη 550 εκατομμυρίων ευρώ στην ανάπτυξη της Παιδείας.

Εμείς έχουμε όλα τα φόντα, όπως καλό κλίμα, καλές υποδομές, στρατηγική θέση, και άρτια καταρτισμένο προσωπικό και δεν έχουμε καταφέρει να δημιουργήσουμε ένα «Brand» είτε σε Γνώση, είτε σε Προϊόν είτε σε Υπηρεσία. Αυτό το γεγονός είναι αποτέλεσμα της πολύ λανθασμένης κουλτούρας που έχουμε ως Έλληνες. Ένα απλό παράδειγμα, είναι το τραγελαφικό συμβάν με την προσπάθεια εγγραφής του χαλουμιού ως «Brand» όπου αποτύχαμε παταγωδώς, για τον απλό λόγο ότι δεν υπήρχε κοινό Σχέδιο Δράσης των εμπλεκομένων μερών.

Το Κεφάλαιο Γνώση είναι τεράστιο, γιατί χρειάζεται συνεχώς αναβάθμιση, συνεχή μελέτη του εξωτερικού και εσωτερικού περιβάλλοντος ώστε να αναπροσαρμόζεται στον πραγματικό κόσμο της Οικονομίας. Όταν η Γνώση και Οικονομία δεν συμβαδίζουν τότε δημιουργούνται στρεβλώσεις με οδυνηρές επιπτώσεις στην οικονομία, όπως το μέγα θέμα των άνεργων πτυχιούχων όπου ξεπέρασαν τις 7,500 χιλιάδες. Εδώ αναφύεται ακόμα ένα τεράστιο πρόβλημα, το ότι τα εμπλεκόμενα υπουργεία (Οικονομικών, Παιδείας και Εργασίας) δεν συνεργάζονται σε μια αποδεχτή μίνιμουμ στρατηγική ώστε να αποκομισθούν συνέργειες (cross business synergies), γι’ αυτό διογκώθηκε ανεξέλεγκτα πλέον το πρόβλημα της ανεργίας. Συνεπώς χρειαζόμαστε ορθολογιστικό στρατηγικό σχεδιασμό προς αξιοποίηση της Διά Βίου Μάθησης ως μοχλό για την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας, όμως η θεωρεία από την πράξη είναι τεράστια απόσταση, αλλά όχι ακατόρθωτη, φτάνει να υπάρχει θέληση, κουλτούρα και προ πάντων μακριά από λαϊκισμούς και εύηχα συνθήματα.

Το Μεγαλείο των Αρχαίων Ελλήνων στον Σύγχρονο Κόσμο του Μάνατζμεντ

Θα ξεκινήσω την συγγραφεί αυτού του άρθρου με την χαρακτηριστική φράση «γηράσκω αεί διδασκόμενος» δηλαδή όσο ζω μαθαίνω. Φράση η οποία ειπώθηκε από τον Μέγα Αρχαίο Έλληνα Φιλόσοφο Σωκράτη ο οποίος έζησε από το 470-399 π.χ. δηλαδή περίπου πριν 2500 χιλιάδες χρόνια.  Στο σύγχρονο μάνατζμεντ δεν υπάρχει τέλος στην ανάπτυξη της Γνώσης. Δεν υπάρχει τέλος, γι’ αυτό και οι αποτελεσματικοί μάνατζερ/ηγέτες επιμορφώνονται συνεχώς και μελετούν το εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον του οργανισμού/κράτους σε συνεχές βάση. 

Ο Ηράκλειτος ο οποίος έζησε κατά την περίοδο 544-484 π.χ. είπε την φράση «Τα πάντα ρεί», δηλαδή όλα είναι ρευστά και αλλάζουν. Στο σύγχρονο μάνατζμεντ όλα αλλάζουν τόσο ραγδαία με την πρόοδο της τεχνολογίας όπου καμία χώρα και καμία μεγάλη πολυεθνική εταιρεία δεν μπορεί να έχει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για μεγάλη περίοδο. Γι’ αυτό βλέπουμε στρατηγικές συμμαχίες σε όλους τους τομείς.

 Ένας κορυφαίος Αυστραλός επιστήμονας/ακαδημαϊκός, ο Dr. Richard D’Aveni απόδειξε την πιο πάνω θεωρία την οποία ονόμασε «Hypercompetition», δηλαδή υπέρ-ανταγωνισμός. Κατάρριψε την θεωρία του μέχρι πρόσφατα Γκουρού σε θέματα ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος Michael Porter. Μέσα από έρευνες στον σύγχρονο κόσμο των επιχειρήσεων/κρατών διαφάνηκε ότι το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα «competitive advantage» δεν μπορεί να είναι διαχρονικό σήμερα λόγο του σκληρού ανταγωνισμού ο οποίος έχει περάσει στο παγκόσμιο περιβάλλον.

Περεταίρω αναφέρω δύο χαρακτηριστικές φράσεις του Μέγα Φιλόσοφου Σωκράτη «Δεν είμαι κάτοικος μόνο της Αθήνας, αλλά και όλου του Κόσμου», και «Δεν μπορώ να τους διδάξω τίποτα άλλο, αλλά να έχουν μόνο κριτική σκέψη». Φανταστείτε το πόσο προχωρημένες ήταν οι ιδέες του, να μιλά για παγκοσμιοποίηση και κριτική σκέψη η οποία είναι ένα από τα πιο θεμελιώδη χαρακτηριστικά ενός πετυχημένου μάνατζερ/αρχηγού πριν 2500 χιλιάδες χρόνια, όπου αυτές οι ιδέες τον καιρό εκείνο θεωρούντο αφηρημένες έννοιες. Για να καταλάβει και ο πιο απλός αναγνώστης την αξία και συνεισφορά των Αρχαίων Ελλήνων, στα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, τα καλύτερα προγράμματα είτε είναι πτυχιακού, ή μεταπτυχιακού επιπέδου  έχουν συμπεριλάβει στην ύλη τους, τους Αρχαίους Έλληνες Φιλόσοφους. Συγκεκριμένα το Northampton Business School της Αγγλίας έχει συμπεριλάβει την διαλεκτική μέθοδο του Σωκράτη ως βάση για την διδασκαλία στα προγράμματα του. Οι πιο αναγνωρισμένοι συγγραφείς βιβλίων σε θέματα Διοίκησης Επιχειρήσεων αναφέρονται στους Αρχαίους Έλληνες. Εξού και η Στρατιγική/Strategy πηγάζει από την Ελληνική λέξη ‘Στρατηγός/Strategos’.

Τελειώνοντας θα ήθελα να αναφέρω κάτι από την σύγχρονη Ιστορία, τις δύο περίφημες μνημειώδης ομιλίες του πρώην πρωθυπουργού της Ελλάδος και καθηγητή Ξενοφών Ζολώτα το 1957 και 1959 όπου το ακροατήριο του ήταν σύνεδροι της Διεθνούς Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.  Οι δύο αυτές ομιλίες έμειναν στην Ιστορία γιατί εκφωνήθηκαν στην αγγλική γλώσσα με μόνο Ελληνικές λέξεις, μόνο οι σύνδεσμοι ανήκαν στην αγγλική γλώσσα. Δυστυχώς η χώρα η οποία τους ανέδειξε δεν τους σεβάστηκε και είναι προ του φάσματος της καταστροφής. Λαός ο οποίος δεν μαθαίνει από τα λάθη του, δεν μελετά και σέβεται την ιστορία των προγόνων του ώστε να παραδειγματίζεται δεν έχει μέλλον. Γιατί αν αφομοιώναμε τα καλά και τις αρετές των αρχαίων προγόνων μας δεν θα φτάναμε στην κάκιστη παρούσα κατάσταση. Ως Έλληνες τι καταφέραμε σήμερα? Στην δε χώρα μας καταφέραμε να παραδώσουμε το 37% στους Τούρκους και η δε Ελλάδα είναι προ του φάσματος της ολικής οικονομικής κατάρρευσης όπου αν πραγματοποιηθεί αυτό το γεγονός θα μας συμπαρασύρει στον οικονομικό όλεθρο και εμάς. Αυτά τα γεγονότα υποδηλούν ότι εγκλιματίσαμε κατά της Ιστορίας και των Προγόνων μας.  

Δημοσιεύθηκε στον Οικονομικό Φιλελεύθερο 13/5/12

Συνταξιοδότηση και Όριο Ηλικίας

Πολλά έχουν γραφή και ειπωθεί για το όριο συνταξιοδότησης. Κάθε δήλωση εξυπηρετεί ένα σκοπό, είτε οικονομικόν, είτε πολιτικόν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η οποιαδήποτε αναπροσαρμογή εξυπηρετεί τον πολίτη ο οποίος είναι ο τελευταίος τροχός της άμαξας. Γιατί τον Πολίτη? Αυτός είναι που εργάζεται για 30 – 40 χρόνια για να αμοιφθή στα «υστερινά» του χρόνια από την πολιτεία την οποία υπηρετεί. Όταν ακούμε από κάποια άτομα να αναφέρεται το όριο ηλικίας των 67 ή 70 ετών με πρόφαση ότι το έχουν πράξη άλλες χώρες, θα διαφωνήσουμε και θα τεκμηριώσουμε πιο κάτω την διαφωνία μας.

Ως πρώτο βασικό κριτικό ερώτημα θα θέταμε, γιατί να αυξηθεί το όριο συνταξιοδότησης, όπου είναι το αποτέλεσμα σωρεία τραγικών λαθών στην διαχείριση της εθνικής οικονομίας και να μην αλλάξει ή αναποτελεσματική στρατηγική στην εθνική οικονομία? Στην Διοικητική Επιστήμη διαχωρίζεται το Σύμπτωμα από την Αιτία. Αν ένα άτομο το οποίο διοικεί ή ασκεί πολιτική διοίκησης δεν μπορέσει να ξεχωρίσει το Σύμπτωμα από την Αιτία τότε και η θεραπεία η οποία θα υποδειχτεί θα στηρίζεται σε λανθασμένα επιστημονικά δεδομένα. Στην περίπτωση της αύξησης ορίου συνταξιοδότησης, η αύξηση αποτελεί το Σύμπτωμα και η κακοδιαχείριση της εθνικής οικονομίας την Αιτία. Αν δεν καταπολεμηθεί η Αιτία τότε η οποιαδήποτε θεραπεία δίνεται πάντα θα είναι ανεπαρκές και κατά τακτά χρονικά διαστήματα θα μας βομβαρδίζουν κάποιοι ότι επιβάλλεται η αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης γιατί το επιβάλλει δήθεν η δημοσιονομική εξυγίανση.

Ας πάρουμε δεδομένο ότι κάποιες χώρες έχουν αυξήσει το όριο συνταξιοδότησης. Σε κάθε χώρα το περιβάλλον είναι διαφορετικό, ο τρόπος ζωής είναι διαφορετικός, τα μέσα παροχής στον πολίτη για μια καλύτερη ζωή είναι διαφορετικά, η αμοιβές/μισθοί είναι εκ διαμέτρου δυσανάλογες από χώρα σε χώρα, η κουλτούρα σε θέματα διοίκησης και διασφάλισης του δημόσιου χρήματος είναι διαφορετική, το ύψος των συντάξεων είναι διαφορετικό, και οι δημοσιονομικοί δείκτες είναι διαφορετικοί. Συνεπώς δεν μπορεί να συγκρίνονται ανόμοιες οικονομίες και καταστάσεις. Η κάθε χώρα ανάλογα με την οικονομική κατάσταση και δείκτες διασφάλισης βιώσιμης οικονομίας θα πράξη ανάλογα.

Περεταίρω, ερωτούμε με ποια κριτήρια τεκμηριώνεται η συνταξιοδότηση στο 67^ο έτος ή 70^ο έτος. Ας δημοσιοποιηθεί εμπεριστατωμένη μελέτη/έρευνα με δείγμα το οποίο μπορεί και επιστημονικά να γενικευθεί σε όλον τον πληθυσμό, και να απαντά σε κρίσιμα σημεία, όπως μέσος όρος ζωής, κρίσιμες χρόνιες ασθένειες, από ποια ηλικία αρχίζουν τα σοβαρά προβλήματα υγείας, μέσος όρος γεννήσεων και ίσως και άλλες παραμέτρους ώστε να εξαχθεί τεκμηριωμένη έρευνα ή οποία δεν θα μπορεί να αμφισβητηθεί από κανένα. Η αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης με γνώμονα την μεταφορά των οποιονδήποτε υποχρεώσεων σε μεταγενέστερο στάδιο, είναι λανθασμένη και δημιουργεί στρεβλώσεις. Από την Θεωρεία στην Πράξη είναι μια τεράστια απόσταση. Οι παράμετροι είναι διαφορετικής φύσεως γι’ αυτό πάντα υποδεικνύομαι ότι όποιο θέμα αφορά την οικονομία ή μέρος της οικονομίας, δεν είναι απόφαση ενός ατόμου αλλά μιας πολυθεματικής ομάδας επιστημόνων (cross functional team) για να μπορούν να εξεταστούν όλες οι οπτικές γωνίες του θέματος προς λήψη της καλύτερης και λειτουργικότερης απόφασης.

Στην Πυρά της Οικονομικής Ύφεσης

Κάθε άρθρο έχει ένα σκοπό ή στόχο ή απλά να περάσει κάποια μηνύματα στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Ο τίτλος του συγκεκριμένου άρθρου δεν είναι τυχαίος. Δεκάδες χιλιάδες συμπολίτες μας βρίσκονται στην Πυρά της Ανεργίας, της Οικονομικής Ύφεσης και ακόμα της Εξαθλίωσης με τραγικά αποτελέσματα.  Δυστυχώς ή ύφεση στην χώρα μας είναι παρατεταμένη λόγο μη έγκαιρων δραστικών μέτρων, η οικονομία βρίσκεται στον αναπνευστήρα, και τα κοινωνικά προβλήματα είναι στην ημερήσια διάταξη. Ακούμε αρκετούς ομιλούντες ότι είναι θέμα ψυχολογίας λες και μια μέρα θα ξυπνήσουν και όλα θα κυλούν ομαλά ως δια μαγείας. Ουδέν αναληθέστερο. Στην Διοικητική Επιστήμη υπάρχει η Στρατηγική, τα Σχέδια Δράσης και η Τακτική για να επιτελέσεις ένα Στόχο και Σκοπό. Τίποτα δεν είναι τυχαίο στον κόσμο της Οικονομίας. Πρέπει να κυνηγήσεις με συνέπεια τον Στόχο. Η Διοικητική Επιστήμη παρέχει όλα τα εργαλεία στα Ικανά Άτομα για να επιτύχουν τον Στόχο.

Παντού βλέπεις ανθρώπους με σκυμμένα κεφάλια, ανθρώπους άνεργους, επιχειρηματίες σε απόγνωση, οι βιοτεχνικές ζώνες βρίσκονται υπό διάλυση (περιοχή Καλού Χωριού Λάρνακας και Λακατάμιας), όπου σε γενικές γραμμές ο μικρομεσαίος επιχειρηματίας ο οποίος είναι η ραχοκοκαλιά της οικονομίας βρίσκεται σε απόγνωση. Καθημερινά διαβάζουμε στον Τύπο για πτωχεύσεις, δημοπρασίες και αγωγές, πράξεις πρωτόγνωρες για τα δεδομένα της Κύπρου. Το κράτος ως επιχειρηματίας απότυχε παταγωδώς. Όπου δεν υπήρχε το καθεστώς μονοπωλίου οι ζημιές ήταν τεράστιες. Μια διακρατική συμφωνία προσπάθησε να κάνει με το Κατάρ και αυτή κατάρρευσε. Ευτυχώς που υπάρχει και η ιδιωτική πρωτοβουλία  για να λειτουργεί ως φάρος, δέστε την συμφωνία της Hermes με τον κινέζο πολυεκατομμυριούχο.

Πραγματικά μένουμε άφωνοι με τα δρώμενα στην οικονομία μας. Όταν προ τριετίας γράφαμε για «ώρα των μέτρων και των έργων», «οικονομία: ώρα μηδέν», ίσως κάποιοι πάνσοφοι στα κέντρα λήψης αποφάσεων να μας θεωρούσαν κινδυνολόγους. Το Μέγα Θέμα Οικονομία δεν είναι «κοτσιάνη» ενός ατόμου αλλά χρειάζεται ομάδα πολυσύνθετη με πολυεπίπεδες γνώσεις και εμπειρία. Και ως χώρα δεν φειδόμαστε επιστημόνων. Ακόμα δεν κατάλαβαν και εμπέδωσαν οι διοικούντες στα κέντρα λήψης αποφάσεων ότι η Οικονομία είναι η Ναυαρχίδα για την κάθε επιβίωση οποιασδήποτε χώρας. Απλώς να αναφέρουμε κάποια γεγονότα όπου αν υλοποιούνταν έστω και στο ½ δεν θα υπήρχε τόση ανεργία και εξαθλίωση στην χώρα μας και ας μην κρύβουν το πρόβλημα κάτω από το χαλί. Αν δίνονταν σε στρατηγικούς επενδυτές οι Μαρίνες, τα Γήπεδα Γκολφ, τα Καζίνο, περαιτέρω να δίνονταν κίνητρα για εισροή ξένων επενδύσεων όπως κάνουν και οι άλλες χώρες όπως φοροελαφρύνσεις και τόσα άλλα. Κινήσεις στρατηγικής απλές, χωρίς να βάλει το κράτος ένα Σεντ από το ταμείο του.

Ο καθένας μπορεί να εξάγει τα συμπεράσματα του, γι’ αυτό και δεν είναι καθόλου τυχαίος ο τίτλος στην «Στην Πυρά της Οικονομικής Ύφεσης». Λόγο της παρούσας κάκιστης κατάστασης στην οικονομία μας, δυστυχώς επηρεάζεται ανεπανόρθωτα και το μέλλον των νέων. Η ανεργία στους νέους είναι στο 15%-20%, ποσοστό πρωτόγνωρο για την χώρα μας. Και ας περιμένουμε την εξαγωγή φυσικού αερίου το 2016. Δυστυχώς ο ασθενής «Οικονομία» θα εξεπνεύσει. Κρίσιμο ερώτημα προς τους κυβερνώντες «Που μας οδηγάτε κύριοι?» Αλλάξτε πορεία πλεύσης και δέστε την ουσία και ακόμα αφουγκραστείτε το αίσθημα των πολιτών όπου πολύ σύντομα θα ζητήσετε την ψήφο τους. Χωρίς δυνατή Οικονομία δεν έχουμε κανένα μέλλον.    

Εθνική Οικονομία, Αποστολή και Στρατηγικοί Στόχοι

Σκοπός της συγγραφής αυτού του άρθρου είναι η κατάδειξη της συνοχής, σύνδεσης και αλληλεπίδρασης  του Τρίπτυχου: Οικονομία, Αποστολή και Στρατηγικοί Στόχοι. Στον κόσμο της Διοικητικής Επιστήμης όλες οι ενέργειες έχουν Πειθαρχία και Συνοχή. Τίποτα δεν είναι αόριστο ή απομονωμένο ή στον παράγοντα Τύχη. Θα αποκαλούσα την Διοικητική Επιστήμη ως την Επιστήμη η οποία εφαρμόζει την Θεωρία στην Πράξη, όπου στον πραγματικό κόσμο των Οικονομιών και Επιχειρήσεων είναι  τεράστια απόσταση. Η Εθνική Οικονομία είναι το όπλο κάθε Κράτους και Λαού για να εξασφαλίσει μακροχρόνια βιωσιμότητα, καλό βιοτικό επίπεδο, να υπάρχει ισορροπία μεταξύ των διαφόρων κοινωνικών τάξεων, και περαιτέρω αποτελεί το διαβατήριο ως δυνατό διαπραγματευτικό χαρτί σε περιπτώσεις κρίσεων ή εκτάκτου ανάγκης, όπως στην ημικατεχόμενη πατρίδα μας.

Η Εθνική Οικονομία αναφέρεται στην οικονομική κατάσταση που βρίσκεται το κράτος. Ασχολούνται πλέον άπαντες λόγω της κρίσης και περαιτέρω γιατί πολύ απλά όλοι συνεισφέρουν στην οικονομία του κράτους με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Αυτό καθιστά όλους τους πολίτες μέρος του οικονομικού συστήματος που λειτουργεί αέναα και με έναν κυκλικό και επαναλαμβανόμενο τρόπο. Το οικονομικό σύστημα ωστόσο περιλαμβάνει πλήθος περίπλοκων μηχανισμών όσον αφορά την λειτουργία του που το καθιστά πολύ ευαίσθητο στην οποιαδήποτε μεταβολή. Τις εκάστοτε κρίσεις τις δημιουργεί ο ανθρώπινος παράγοντας, γιατί αν λειτουργούσαν οι νόμοι της Αγοράς, του Ηθικού Μάνατζμεντ, και της πιστής εφαρμογής της Εταιρικής Διακυβέρνησης, οι κρίσεις θα ήταν ελάχιστες ως μηδαμινές. Όμως αν προτρέξει οποιοσδήποτε στην Ιστορία, από αρχαιοτάτο χρόνο θα διαπιστώσει ότι από τα πιο πάνω τίποτα δεν εφαρμόζετο στην πράξη γι΄αυτό υπήρξε η τραγική κατάληξη των δύο παγκοσμίων πολέμων. Όλοι οι πόλεμοι πάντα είχαν απώτερο στόχο το οικονομικό όφελος έναντι των αντιπάλων, απλώς σήμερα άλλαξαν τα μέσα της διεξαγωγής των πολέμων όπου πήραν ξεκάθαρη μορφή ως «οικονομικοί πόλεμοι». Η σύγχρονη επιστήμη είτε λέγετε Διοικητική, Οικονομική, Λογιστική, ή Μάνατζμεντ έχει πάντα Στόχο να μειώνει το Ρίσκο και την έκθεση στον οποιονδήποτε κίνδυνο. Υπάρχουν όλα τα εργαλεία για πρόληψη ή μείωσης των κινδύνων φτάνει να εφαρμόζονται οι επιστημονικοί κανόνες.

Η Αποστολή και οι Στρατηγικοί Στόχοι δικαιολογούν την ύπαρξη ενός κράτους ή οργανισμού και περαιτέρω καταδεικνύουν τον Σκοπό και τους Στόχους υλοποίησης. Οι επιχειρησιακοί Στόχοι ανήκουν στην σφαίρα του Στρατηγικού Προγραμματισμού. Η Αποστολή και οι Στρατηγικοί Στόχοι αποτυπώνονται στο εξής παράδειγμα: Κατά την αναχώρηση ενός  πλοίου από ένα Λιμάνι, ο στόχος θα είναι να φτάσει έγκαιρα και με ασφάλεια στο νέο προορισμό. Γνωρίζει πού θέλει να πάει, συνεπώς έχει ξεκάθαρη Αποστολή και Στόχο. Για να φέρει σε πέρας την Αποστολή του ο  πλοίαρχος, θα έχει ένα χάρτη (σχέδιο) και επιπρόσθετα θα έχει στη διάθεσή του, τους πόρους (καύσιμα, τρόφιμα, άτομα) για να μπορέσει να επιτευχθεί ο Στόχος. Μια εταιρεία ή κράτος πρέπει επίσης να έχει Αποστολή και Στόχους. Πρέπει να έχει κάποια ξεκάθαρη ιδέα πού πηγαίνει ή που θα ήθελε να πάει. Μια επιχείρηση ή κράτος είναι δύσκολο να επιτύχει την Αποστολή και τους Στόχους που οφείλει να υπηρετεί, αν δεν είναι ξεκάθαροι και χαρτογραφημένοι. Συνεπώς οι ηγέτες θα πρέπει να έχουν σαφές στο μυαλό τους την προτιθέμενη  μελλοντική κατεύθυνση της επιχείρησης ή του κράτους.

Εδώ και τέσσερα χρόνια έχουν εντοπιστεί οι μαύρες τρύπες στην Εθνική μας Οικονομία. Έγκριτοι Λογιστές, Οικονομολόγοι και Ακαδημαϊκοί έχουν αρθρογραφήσει για τα προβλήματα της οικονομίας με μεγάλο ποσοστό προσέγγισης στην πραγματική εικόνα εδώ και τέσσερα χρόνια. Δυστυχώς από το 2008 όπου έχουν εντοπιστεί τα μέγιστα προβλήματα δεν έχει παρθεί ουδεμία δραστική απόφαση από τα κέντρα λήψης αποφάσεων και εδώ αφορά όλα τα κόμματα και όχι μόνον τους κυβερνώντες. Απλώς να θυμίσω ότι σε διάλεξη το 2008 η οποία διοργανώθηκε από το Πανεπιστήμιο Κύπρου, προς τιμή της ακαδημαϊκής κοινότητας, είχε διαγνωσθεί η μαύρη τρύπα στα δημοσιονομικά, και η διάβρωση της ανταγωνιστικότητας μας.

 Όμως στο τέλος της ημέρας το μόνο σημείο που μετρά είναι το αποτέλεσμα. Το αποτέλεσμα ήταν η κατασυρροή των υποβαθμίσεων όπου από «ΑΑΑ» μας τοποθέτησαν στην μαύρη λίστα των σκουπιδιών με βαθμολογία «ΒΒΒ-». Ήρθε και η απώλεια των €4,4 δις από τα τραπεζικά ιδρύματα όπου συντάραξε τα θεμέλια της οικονομίας και ο καλπασμός της ανεργίας χωρίς τέλος, να μας οδηγούν προ του φάσματος της καταστροφής. Γι’ αυτό και η υπόθεση «Εθνική Οικονομία» πρέπει να γυρίσει σελίδα και να οριστεί Εθνικό Συμβούλιο διαχείρισης της Εθνικής Οικονομίας μακριά από μικροπολιτικές σκοπιμότητες με τη συμμετοχή Ειδικών από ένα πλατύ φάσμα του χώρου της Οικονομίας, όπως Ακαδημαϊκούς, Οικονομολόγους, Λογιστές και άτομα με βαθιά γνώση σε θέματα Διοίκησης, Προγραμματισμού και Ανάπτυξης. Επιστήμονες νέους οι οποίοι έχουν όρεξη για δουλειά και προσφορά στον τόπο μας. Γιατί το λέμε αυτό? Αν διαβάσει κάποιος το βιβλίο της Κας Καπαρδή και Κου Τσολάκη «Οικονομικά Εγκλήματα στις Επιχειρήσεις» θα καταλάβει το μέγεθος της διαφθοράς στην χώρα μας. 

Δεν ακούσαμε ποτέ από κανένα άτομο στα κέντρα λήψης αποφάσεων (κυβέρνηση, βουλή, και λοιπούς φορείς όπως κεντρική τράπεζα), με μόνη εξαίρεση το ΚΕΒΕ, να παραθέσει ξεκάθαρο σχέδιο δράσης με συγκριμένη Αποστολή και Στόχους προς έξοδο από την κρίση ή έστω και μείωση του ρίσκου στο ελάχιστο. Όταν ένα σχέδιο δράσης δεν υλοποιείται συνεπάγεται ότι υπήρξε λάθος εκτίμηση ή τα άτομα τα οποία ανέλαβαν να το εκτελέσουν ήταν ανεπαρκές σε θέμα γνώσεων και εμπειρίας. Δυστυχώς ούτε το παράδειγμα της Ελλάδος μας ταρακούνησε, νομίζουμε ότι είμαστε μακριά από τον πάτο. Ποιος λογικός άνθρωπος θα μπορούσε να φανταστεί στον 21^ο αιώνα να ζητά μια χώρα ευρωπαϊκή βοήθεια σε τρόφιμα εν καιρώ ειρήνης. Συνεπώς επιβάλλεται άμεσα η χάραξη ξεκάθαρης Αποστολής και Στρατηγικών Στόχων προς έξοδο από την δύσκολη οικονομική κατάσταση που έχει διέλθει ο τόπος μας, μακριά από δογματισμούς και πολιτικά κίνητρα. Θα επαναλάβω την σοφή φράση «Αν δεν προγραμματίζεσαι, προγραμματίζεσαι για να αποτύχεις».  

ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ / ACCOUNTING FOR MANAGERS

Accounting for Managers – 17/5/2012 NICOSIA in CO-OPERATION WITH KEBE/CCCI

2^nd SERIES OF 5 STAR SEMINAR*****

Σκοπός του Σεμιναρίου

Το σεμινάριο θα βοηθήσει τον συμμετέχοντα να εφοδιαστεί και να προεκτείνει τις γνώσεις του σε Θεμελιώδη θέματα Λογιστικής χωρίς να έχει πτυχίο Λογιστικής. Θα μπορεί να αντιληφθεί και να εκτιμά τρία πολύ σημαντικά πεδία στον οργανισμό/εταιρεία προς λήψη στρατηγικών αποφάσεων όπως: (1) να γνωρίζει και να εκτιμά τις διάφορες Οικονομικές Καταστάσεις ενός οργανισμού μέσω επεξεργασίας στρατηγικών εργαλείων, να γνωρίζει την διαδικασία και τον έλεγχο του Προϋπολογισμού, και (3) να γνωρίζει τα διάφορα πεδία κόστους και μεθόδους ελέγχου και συγκράτησης των κόστων. Η εφοδίαση με τα κατάλληλα εργαλεία θα καταστήσει οποιονδήποτε να αξιολογεί και να ενεργεί με αποτελεσματικότητα και μεγαλύτερη αποδοτικότητα. Γι’ αυτό η γνώση και αντίληψη της Λογιστικής  είναι πολύ κρίσιμη για οποιονδήποτε οργανισμό. Επομένως ο οργανισμός ο οποίος προγραμματίζει στην κατάρτιση της διευθυντική ομάδας μπορεί να διασφαλίσει σε μεγαλύτερο βαθμό την επιτυχία. «Αν δεν προγραμματίζεσαι σωστά, προγραμματίζεσαι για να αποτύχεις!». 

Στόχοι του Σεμιναρίου

Το σεμινάριο θα βοηθήσει τους συμμετέχοντες να κατανοήσουν τα πιο κάτω:

• Κατανόηση της χρησιμότητας των Οικονομικών Καταστάσεων.
• Κατανόηση των Οικονομικών Καταστάσεων.
• Ανάλυση των Οικονομικών Καταστάσεων.
• Χρησιμοποίηση Λογιστικών Δεικτών  αποτελεσματικά.
• Ανατομία Λογιστικών Δεικτών.
• Κατανόηση του κύκλου και ελέγχου του Προϋπολογισμού  – Budgeting and Budgetary Control.
• Ανάλυση πεδίων κόστους και συμπεριφορά κόστους.
• Κατηγορίες κόστων όπως σταθερά, ημισταθερά και μεταβλητά (fixed costs, semi-variable costs, and variable costs).
• Κατανόηση σημείου εξισορρόπησης (breakeven point).

Μεθοδολογία

Η μεθοδολογία του προγράμματος συνδυάζει τη θεωρία με πραγματικά πρακτικά παραδείγματα.

Συμμετέχοντες

Το σεμινάριο απευθύνεται σε όλους τους Επαγγελματίες, Γενικούς Διευθυντές, Διευθυντές Τμημάτων, Βοηθούς Διευθυντές, Τμηματάρχες οι οποίο θέλουν να ενισχύσουν τις γνώσεις τους σε θέματα Λογιστικής.

Περιεχόμενο Σεμιναρίου – Σύνοψης

1^η Περίοδος: Users, uses and Usefulness of Financial Statements – Χρησιμότητα των Οικονομικών Καταστάσεων στους διάφορους χρήστες

Ø  Χρήστες

Ø  Δυσκολίες για τους Διευθυντές

Ø  Σκοπός της Λογιστικής Πληροφόρησης

Ø  Κύριες Οικονομικές Καταστάσεις

Ø  Κεφαλαιουχικές και Λειτουργικές Δαπάνες

Ø  Ποιότητα καλής Λογιστικής Πληροφόρησης

2^η Περίοδος: Interpretation of Financial Statements via Ratio Analysis – Εκτίμηση και ερμηνεία των Οικονομικών Καταστάσεων διαμέσου των Λογιστικών δεικτών

Ø  Ανατομία Λογιστικών δεικτών

Ø  Σύγκριση Λογιστικών δεικτών

Ø  Κατηγορίες λογιστικών δεικτών

Ø  Πυραμίδα λογιστικών δεικτών

Ø  Εκτίμηση Οικονομικών Καταστάσεων διαμέσου Λογιστικών Δεικτών

3^h Περίοδος: Element of Costs – Πεδία Κόστους

Ø  Στρατηγικός Ρόλος της Λογιστικής Κόστους – Strategic Role of Cost Accounting

Ø  Κατηγοροποίηση Κόστους – Cost Categorization

Ø  Συμπεριφορά Κόστους – Cost Behavior

Ø  Ανάλυση Σημείου Εξισορρόπησης - Break-even point analysis

4^η Περίοδος: Budgeting and Budgetary Control – Προϋπολογισμός και Διαδικασία Προϋπολογισμού  

Ø   Ετοιμασία του Master Budget

Ø  Ετοιμασία Cash Budgets

Ø  Budgetary Control

Ø  Εναλλακτικές μορφές Προϋπολογισμού - Alternative Budgeting Systems – Fixed and Flexible Budgets

Ø  Πληροφόρηση Προϋπολογισμού - Budget Reports

Εθνική Οικονομία και Μυωπικό Μάνατζμεντ

Η συγγραφή κάθε άρθρου έχει στόχο και σκοπό. Πρέπει να είναι απλά γραμμένο με κατανοητή γλώσσα ιδίως όταν αναφερόμαστε σε θέματα Οικονομίας και Διοίκησης/Μάνατζμεντ και περαιτέρω να δημιουργεί κριτική σκέψη στον κάθε αναγνώστη. Το παγκόσμιο περιβάλλον άλλαξεν, οι αλλαγές είναι πολύ γρήγορες και δραματικές συνεπώς ο κάθε πολίτης επιβάλλεται να είναι ενεργός μέλος στα πολιτικοκοινωνικά δρώμενα. Στον κόσμο της Οικονομίας, Μάνατζμεντ, Λογιστικής και Διοικητικής Επιστήμης τίποτα δεν κρίνεται ως τυχαίο γεγονός. Όλες οι ενέργειες έχουν μια λογική συνοχή όπου οι αλληλεπιδράσεις μπορούν να προβλεφθούν στο μέγιστο βαθμό κατά 90% και με ένα 10% ως απρόβλεπτες από εξωγενείς παράγοντες όπως σεισμών, πλημυρών και άλλων φυσικών καταστροφών. Στην γλώσσα της Διοικητικής Επιστήμης οι παράγοντες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες τους ελεγχόμενους (controllable factors) και τους μη ελεγχόμενους (uncontrollable factors).

Ο πιο δημοφιλής ακαδημαϊκός και ερευνητής σε θέματα Στρατηγικού Μάνατζμεντ, Michael Porter, μετά από 30 χρόνια έρευνας στον πραγματικό κόσμο της Οικονομίας και Διοικητικής Επιστήμης ανακάλεσε τα συμπεράσματα του, και κατέδειξε ότι τα μεγαλύτερα προβλήματα προέρχονται από το εσωτερικό περιβάλλον των οργανισμών/κρατών. Συνεπώς αυτό υποδηλεί το ανεπαρκές μάνατζμεντ. Η πιο κάτω ανάλυση θα βοηθήσει τον αναγνώστη να κατανοήσει την σύνδεση της «Οικονομίας» και του «Μυωπικού Μάνατζμεντ», όπως και τα τραγικά λάθη που έγιναν για να φτάσουμε στην σημερινή κάκιστη κατάσταση όπου η αβεβαιότητα έχει πλέον περάσει στο πετσί του πιο απλού πολίτη με αλυσιδωτές επιπτώσεις.

Κρίνεται σημαντικό να αναφέρουμε μέρος άρθρων τα οποία δημοσιεύτηκαν προ μερικών ετών για να μη μας αποκαλέσουν κάποιοι παντογνώστες ότι εκ των υστέρων προβαλλόμαστε ως οι πάνσοφοι σε θέματα οικονομίας: (1) Στρατηγική Ηγεσία Διαχείρισης Κρίσεων (30/9/2007),  Παραγωγικότητα και Αμοιβή δύο Αδιαχώρητα Συστατικά (3/2/2008), Έστω και την Υστάτη Επείγουν Μέτρα (Οκτώβριο 2008) όπου στο συγκεκριμένο άρθρο είχαμε προβλέψει την ύφεση στην Κυπριακή Οικονομία την στιγμή που ο πρώην υπουργός οικονομικών Χαρίλαος Σταυράκης μιλούσε για ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 3% - 3,5%, Πολιτικοί Πρόσφυγες της Ευμάρειας (21/9/2010), Ο Πυλώνας της Ανάπτυξης ως Αντίδοτο στην Κρίση (12/12/2010) και πολλά άλλα.

Ο Ηράκλειτος εκφώνησε την σοφή φράση «τα πάντα ρεί». Η Οικονομία πλέον έχει αλλάξει διάσταση σε όλες τις μορφές. Δεν είναι απλή έννοια και ούτε είναι διαχείριση ενός ατόμου η μιας ομάδας ανεπαρκών ατόμων. Λόγω της παγκοσμιοποίησης και του σκληρού ανταγωνιστικού περιβάλλοντος χρειάζεται χάραξη αποτελεσματικής Στρατηγικής, με συγκεκριμένα Σχέδια Δράσης τα οποία να στοχεύουν την υλοποίηση με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. Δεν είναι τυχαίο γεγονός όπου άλλες χώρες ανεπτυγμένες έχουν ολόκληρα επιτελεία από διαπρεπής επιστήμονες από όλους τους κλάδους της Οικονομίας όπως Οικονομολόγους, Λογιστές, και επαγγελματίες από την Διοικητική Επιστήμη, την Τέχνη του Μάρκετινγκ και ακόμα από τεχνικά επαγγέλματα όπως Αρχιτέκτονες και Πολιτικούς Μηχανικούς. Ο Στόχος της πολυσυνθετικότητας των ομάδων είναι να υπάρχει πλήρης άποψη και παραγωγή γνώσης από πολυθεματικές ομάδες (cross functional teams). Αυτή την Στρατηγική εφάρμοσε η κυβέρνηση της Αυστραλίας με μεγάλη επιτυχία. Κατάφερε να δημιουργήσει μια δεξαμενή σκέψεων και παραγωγή γνώσης.

 Το Μυωπικό Μάνατζμεντ αναφέρεται στο άτομο ή την ομάδα η οποία δεν μπορεί να εκτιμήσει τα γεγονότα και τις τρέχουσες καταστάσεις ώστε να λάβει σωστές αποφάσεις τόσο μεσοπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Θεμελιώδης αρχή πριν την χάραξη κάθε Στρατηγικής, Σχεδίου Δράσης ή Πολιτικής για οποιοδήποτε άτομο είτε ηγείται κράτους ή μεγάλου οργανισμού είναι η σύνταξη μελέτης (SWOT Analysis) η οποία πρέπει να περιλαμβάνει τις Δυνατότητες, Αδυναμίες, Ευκαιρίες, και Κινδύνους, και περαιτέρω ανάλυση των ανταγωνιστών σε διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον. Ο έξυπνος Μάνατζερ/Ηγέτης μελετά το παγκόσμιο περιβάλλον σε συνεχές βάση.

Επανέρχομαι στον τίτλο του άρθρου «Εθνική Οικονομία και Μυωπικό Μάνατζμεντ», και ερωτώ τα άτομα στα κέντρα λήψης αποφάσεων: 1) ποια μέτρα πήραμε από το 2008 όπου διαγνώσθηκε η παγκόσμια οικονομική κρίση? 2) Αν πήραμε κάποια μέτρα γιατί δεν βοήθησαν στην συγκράτηση της «ελεύθερης πτώσης»? 3) Από το 3,6% ανεργίας το 2008, ποια μέτρα πήραμε και ποια σχέδια δράσης εκτελέσαμε ώστε να συγκρατήσουμε την ανεργία σε υποφερτά επίπεδα (σήμερα έφτασε στο τραγικό ποσοστό του 9,3%)?, 4) όταν έρχονταν οι συνεχείς υποβαθμίσεις από τους ξένους οίκους αξιολόγησης, ποια μέτρα πήραμε για να σταματήσουμε τον κατήφορο? 5) όταν το δανειστικό επιτόκιο του κράτους από τις ξένες αγορές ξεπέρασε το 6% όπου θεωρείται κόκκινη γραμμή, ποια μέτρα πήραμε για να σταματήσουμε τον κατήφορο και στραγγαλισμό τους κράτους?

Τα πιο πάνω κρίσιμα ερωτήματα καταδεικνύουν την ανεπάρκεια των «Μυωπικών ατόμων» στο Εθνικό θέμα Οικονομία, γιατί εκ του αποτελέσματος κρίνεται και βαθμολογείται ο χειριστής της Εθνικής Οικονομίας. Άλλοθι δεν υπάρχει γιατί τα λάθη είναι πολλά, τραγικά και σε διαχρονική βάση με συνέπειες όπου έχουν αντίκτυπο σε όλη την κοινωνία. Καμία χώρα στην Ευρωζώνη δεν έχει υποστεί κατασυρροήν υποβαθμίσεις όπου από το ανώτατο επίπεδο «ΑΑΑ» να βρίσκεται στην κατηγορία «ΒΒΒ-» με αρνητικό ορίζοντα όπου υποδηλεί «σκουπίδια». Τι σημαίνει αυτό, το κράτος δεν μπορεί να δανειστή με βιώσιμα επιτόκια. Ως χώρα έχουμε όλα τα φόντα να απεξαρτοποιηθούμε από ξένα δεκανίκια, όμως από τη Θεωρία στην Πράξη είναι μια μεγάλη απόσταση. Γι’ αυτό επιβάλλεται πλέον το Κεφάλαιο Εθνική Οικονομία να λειτουργήσει πάνω από κομματικούς και μικροπολιτικούς σχεδιασμούς. Θα βαδίσουμε στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα ή θα προχωρήσουμε στην σύσταση πολυθεματικής ομάδας επιστημόνων και εμπειρογνωμόνων αλλάζοντας πλέον κουλτούρα και ανοίγοντας παράθυρο ελπίδας.